02. Het Vierkant Maken van de Teĥum

De Wijzen stelden vast dat iemands mekom shevita op Shabbat vierkant is, en daarmee is zijn teĥum eveneens vierkant. Dit betekent dat als hij Shabbat doorbrengt op een veld, en zijn mekom shevita dus vier amot is, de maat niet wordt bepaald door een cirkel met een diameter van vier amot om hem heen te trekken. In plaats daarvan schrijven wij, om zijn mekom shevita te bepalen, zo'n cirkel in binnen een vierkant met zijden van vier ama langs de vier windrichtingen, wat ruimte toevoegt aan zijn mekom shevita op de hoeken. Evenzo schrijven wij, als iemands mekom shevita in een stad of dorp is, dat in binnen een vierkant of rechthoek, zelfs als het gebied rond is, waarbij wij ruimte toevoegen op de hoeken (m. Eruvin 53a).

De diameter van de cirkel is 4 amot. Na het vierkant maken worden de hoeken toegevoegd

Vervolgens worden 2.000 amot in elke richting gemeten. Opnieuw trekken wij een vierkant of rechthoek, wat hem opnieuw extra ruimte op de hoeken verleent.[4]

De hoeken worden toegevoegd

Deze regel, dat wij de stad vierkant maken, is afgeleid van de beschrijving in de Tora van het gebied dat de Levieten buiten elk van hun steden kregen:

Gij zult tweeduizend amot afmeten buiten de stadsmuur rondom. Gij zult tweeduizend amot afmeten buiten de stad aan de oostzijde (lett. hoek; hetzelfde geldt voor de overige richtingen), tweeduizend aan de zuidzijde, tweeduizend aan de westzijde, en tweeduizend aan de noordzijde, met de stad in het midden. (Bamidbar 35:5)

De meest voor de hand liggende verklaring waarom wij de teĥum vierkant maken, is dat het uiterst moeilijk is om een cirkelvormige grens te meten en af te bakenen. Men zou 2.000 amot moeten meten vanaf vrijwel elk afzonderlijk punt van de omtrek van de stad. Daarentegen hoeven er bij het afbakenen van een vierkante grens slechts vier metingen te worden verricht – één in elk van de vier windrichtingen. Daarna kan in elke richting een rechte lijn worden getrokken, en het resultaat is de teĥum.

Daarnaast weerspiegelt deze methode een spirituele werkelijkheid. Een cirkel staat voor het oneindige, dat geen begin en geen einde heeft. Het leven van een mens is cirkelvormig en cyclisch. Zijn daden, wensen en gedachten herhalen zich cyclisch. Zelfs zijn ledematen zijn rond en cilindrisch. Dit maakt het moeilijk voor een mens om zijn aspiraties te verwezenlijken. De manier om het probleem op te lossen is om iemands "cirkelvormige" oneindige ideeën te nemen en die een "vierkant" eindig kader te geven dat hem zal helpen die in praktijk te brengen. Dit is de betekenis van teĥum Shabbat, die bedoeld is om een kader te bieden voor het in zich opnemen van de heiligheid en zegen van Shabbat. Daarom is elke stad die toebehoort aan de Levieten, die belast zijn met het openbaren van geloof in deze wereld, omringd door een vierkante grens.

[4]. Bij het meten van 2.000 amot vanaf een stad of dorp meten wij volgens Rambam en SA 398:5 vanaf de buitenste huizen of vanaf de eruv (de opvatting van de Wijzen in Eruvin 57a volgend). Volgens Rosh en Rema voegt men eerst het equivalente oppervlak van een karpif (een omsloten binnenplaats vóór de huizen) aan de stad toe, wat neerkomt op 70 2/3 amot (ongeveer 32 meter). Dit gebied wordt nu als deel van de stad beschouwd. Vandaar meten wij 2.000 amot (de opvatting van R. Meir in de bovengenoemde gemara volgend; zie MB 398:21 en BHL s.v. "ve-khen"). Zoals uitgelegd in sectie 8 hieronder, stemt SA in met de karpif-regel wanneer er twee bewoonde gebieden aan elkaar grenzen.

Bron ↗