13. Het openen van flessen

Poskim zijn het oneens over de vraag of men een wijnfles met een metalen schroefdop mag openen. Sommigen verbieden het openen ervan en stellen dat de dop, voordat de fles wordt geopend, eenvoudigweg een afsluiting is, maar dat hij, nadat hij is geopend en losgemaakt van het kleine metalen randje dat op de fles achterblijft, een gebruiksvoorwerp wordt, omdat hij een schroefdop is geworden die helpt bij het openen en sluiten van de fles (R. Shlomo Zalman Auerbach).

De meeste poskim maken zich echter geen zorgen over het openen van zo'n dop. Zij stellen dat hij zelfs vóór het openen al als een flessendop wordt beschouwd. Het openen ervan creëert geen nieuwe entiteit. Het losmaken van het metalen randje van de dop is vergelijkbaar met het openbreken van een notendop om de noot te eten. Bovendien heeft degene die de fles opent niet de bedoeling om een gebruiksvoorwerp te maken; hij wil slechts de fles openen. Ook al gebeurt het zo dat er een schroefdop wordt gecreëerd, er is geen verbod.

Hoewel wie soepel wil zijn dat mag doen, en er velen zijn die in de praktijk soepel zijn, is het le-khatĥila de voorkeur om aan het strenge standpunt gehoor te geven en zo'n fles vóór Shabbat te openen. Een aanvullende oplossing is om oude flessendoppen bij de hand te houden en dan de nieuwe dop onmiddellijk weg te gooien na het openen van een fles op Shabbat. Aangezien er in dit geval geen bedoeling is om de flessendop te gebruiken die op Shabbat werd geopend, zouden zelfs zij die streng zijn toegeven dat men hem mag openen.

Als er geen oude flessendop beschikbaar is en een fles niet vóór Shabbat werd geopend, is een andere oplossing voor wie streng is om de flessendop te doorboren voordat hij hem opent. Dit bederft de flessendop in feite zodat hij, nadat hij is geopend, niet als een gebruiksvoorwerp wordt beschouwd (SSK 9:18). Volgens hen die soepel zijn is het de voorkeur om de dop te openen zonder hem te doorboren.

Zelfs de meesten van hen die streng zijn met betrekking tot een metalen flessendop stellen dat een plastic dop geopend mag worden, aangezien deze ook vóór het openen al als een flessendop wordt beschouwd. Het openen van een plastic flessendop maakt hem dus niet tot een gebruiksvoorwerp (SSK 9:21). Dit is het gebruik. Men mag ook een kurkentrekker gebruiken om op Shabbat een kurk te verwijderen.[9]

[9]. Het strenge standpunt van R. Shlomo Zalman Auerbach betreffende het verwijderen van metalen flessendoppen wordt geciteerd in Shulĥan Shlomo (314:9:4-5). Het wordt ook vastgelegd in SSK 9:18 en Orĥot Shabbat 12:17. Responsa Devar Yehoshua 2:45 is het oneens met R. Shlomo Zalman Auerbach, op basis van Magid Mishneh 12:2, die uitlegt dat zolang men niet de bedoeling heeft een gebruiksvoorwerp te maken, we het niet als een psik reisha beschouwen. Daarom mag men een grote hoeveelheid koud water in een zeer hete ketel gieten. Aangezien hij niet de bedoeling heeft de ketel te harden en daarmee een van de laatste stadia van het metaalsmeedproces toe te passen, is het niet verboden, ook al doet hij dit in feite wel. MA 318:36, Bi'ur Ha-Gra 314:11 en MB 318:80 volgen dit standpunt. Ook hier is iemands bedoeling om de fles te openen, niet om een flessendop te produceren. R. Shlomo Zalman Auerbach is het oneens met dit standpunt en stelt dat, ook al is iemands voornaamste bedoeling de fles te openen, hij ook een flessendop wenst te produceren. Velen geloven echter dat de flessendop al als functioneel werd beschouwd vóór de fles wordt geopend, maar in de praktijk niet gebruikt kon worden omdat hij door het metalen randje aan de fles vastzat. Dit is de benadering van Tzitz Eliezer 14:45:1, Yeĥaveh Da'at 2:42 en Or Le-Tziyon 2:27:8; R. Mordechai Eliyahu oordeelde eveneens op deze wijze. Als men de bedoeling heeft de flessendop weg te gooien, is R. Shlomo Zalman Auerbach het ermee eens dat men de fles mag openen (zoals uitgelegd door Devar Yehoshua ad loc.). Als men de dop nodig heeft, staat R. Shlomo Zalman Auerbach toe hem te doorboren en dan te openen, omdat men hem daardoor minder functioneel als flessendop maakt. Volgens hen die soepel zijn is het echter, aangezien het niet nodig is de dop te doorboren, twijfelachtig of men dit mag doen. Als hij als een gebruiksvoorwerp wordt beschouwd zelfs vóór hij wordt geopend, is het rabbijns verboden hem te vernietigen. Als hij vergelijkbaar is met een mustekei, zou het toegestaan kunnen zijn hem te vernietigen (zelfs als het niet nodig is). Wie rekening houdt met de opvatting van R. Auerbach en zijn volgelingen, doet dit in een poging een mogelijk Tora-verbod te vermijden. Volgens R. Shlomo Zalman Auerbach mag men de ring verwijderen die op een metalen of plastic flessendop achterblijft, aangezien de dop al functioneel is zonder hem. Anderen verbieden dit op grond van Makeh Be-fatish. R. Yosef Shalom Elyashiv stelt dat dit verboden is vanwege Meĥatekh (Orĥot Shabbat 12:19-20). Het lijkt erop dat zelfs zij die dit verbieden het erover eens zouden zijn dat het verbod rabbijns is.

Bron ↗