Shabbat · 11. Borer (Scheiden)

13. Aanvullende wetten over het scheiden van vloeistoffen van vaste stoffen

Aangezien augurken groot zijn, worden ze niet beschouwd als vermengd met de pekel waarin ze worden ingelegd. Daarom mag men, bij het openen van een pot augurken, de pekel uitgieten. Daarentegen worden, aangezien doperwten en maïs uit blik klein zijn, ze beschouwd als vermengd met de vloeistof waarin ze zijn ingeblikt. Daarom mag men het water niet uit deze blikken gieten. Evenzo mag men de olie of het water niet uit een blik tonijn afgieten. Als men de tonijn zonder de vloeistof wil serveren, mag men een lepel gebruiken om de tonijn uit het blik te halen en hem naar een ander bord te verplaatsen. Op deze manier verwijdert hij de okhel uit de psolet voor onmiddellijke consumptie.

Het is onzeker of olijven uit blik als vermengd met hun pekel worden beschouwd of niet. Aangezien dit een geval van twijfel is dat betrekking heeft op een Tora-verbod, moeten we streng zijn. Daarom mag men de pekel niet uitgieten, en mag men geen werktuig gebruiken dat is ontworpen om de olijven te verwijderen. Maar men mag een vork of lepel gebruiken om de olijven uit de pekel te halen om ze meteen op te eten.[15]

We hebben al gezien (paragraaf 4) dat als soep grote brokken vlees of groenten bevat, ze vanwege hun grootte niet als vermengd met de bouillon worden beschouwd. Men mag ze er dus uithalen, zelfs als men ze pas later wil eten. Evenzo mag men de brokken verwijderen met een schuimspaan, net zoals men de brokken met een vork mag verwijderen, aangezien het verbod van Borer in dit geval helemaal niet van toepassing is. Daarentegen wordt, als de soep kleine stukjes vlees of groenten bevat, het als een mengsel beschouwd. Daarom moet wie de stukjes voor onmiddellijke consumptie wil verwijderen ze samen met wat soep verwijderen met een gewone lepel of soeplepel en niet met een schuimspaan, aangezien men dan de stukjes van de bouillon scheidt met een werktuig dat het scheiden vergemakkelijkt. Als er geen ander werktuig bij de hand is, mag men de schuimspaan op twee voorwaarden gebruiken: dat hij niet van plan is de vlees- of groentestukjes te scheiden, en dat hij de spaan niet boven de pan houdt om de soep te laten weglopen (zie Harĥavot 11:13:5 en SSK 3:58).

Men mag soep die met voedselresten is vermengd in een gootsteen met een zeefje erin gieten om de afvoer tegen verstopping te beschermen. Hoewel het zeefje de voedselresten ervan zal weerhouden in de afvoer te verdwijnen, is dit niet verboden. Dat komt doordat Borer alleen van toepassing is bij het scheiden van okhel uit psolet; wanneer men noch de vloeistof noch de voedselresten wil gebruiken, wordt het allemaal als psolet beschouwd (SSK 12:17).


[15]. Het is duidelijk dat augurken vanwege hun grootte niet als vermengd met de vloeistof worden beschouwd. Dit is de mening van SSK 3:23; Yalkut Yosef 319:48; en Orĥot Shabbat 3:25. De status van olijven is twijfelachtig. Als we ze als vermengd met de vloeistof beschouwen, dan overtreedt men met het gebruik van een speciaal werktuig om ze te verwijderen een Tora-verbod. Als we daarentegen zeggen dat ze vanwege hun grootte niet als vermengd met de vloeistof worden beschouwd, mag men ze zelfs met behulp van een speciaal werktuig verwijderen. Aangezien dit echter een geval van onzekerheid over een Tora-wet is, moet men streng zijn. SSK 3:20 oordeelt dat men het water dat zich bovenop leben verzamelt (een Midden-Oosters zuivelproduct dat lijkt op yoghurt) niet mag afgieten, op grond van het feit dat het het verwijderen van psolet uit okhel is. Velen zijn echter soepel omdat leben relatief vast is, en de vloeistof dus niet als ermee vermengd wordt beschouwd (Yalkut Yosef 319:47; Orĥot Shabbat 3:28).In de hoofdtekst schrijf ik dat men tonijn uit de olie of het water waarin hij is ingeblikt mag verwijderen met een lepel (maar niet met een vork), zelfs als hij binnenkort bij de aanstaande maaltijd zal worden gegeten. Aangezien men het voedsel niet meteen in zijn mond stopt, wordt het gebruik van een vork als Borer met behulp van een werktuig beschouwd. Als hij de tonijn wel rechtstreeks uit het blik wil eten, dan mag hij een vork gebruiken, waarbij hij de vol voedsel zittende vork even boven het blik houdt zodat de vloeistof eraf druppelt, aangezien dit echt derekh akhila is.