07. Een vuur doven wanneer er gevaar voor mensenlevens is

In een situatie waarin een vuur mensenlevens in gevaar kan brengen, is het een mitswa voor ieder die het kan doven om dat zo snel mogelijk te doen, aangezien gevaar voor mensenlevens boven Shabbat gaat. Ook als het gevaar onzeker is, is het nog steeds een mitswa om het vuur te doven. Als er bijvoorbeeld brand uitbreekt in een groot gebouw, dan moet men, ook al lijkt het erop dat alle bewoners erin geslaagd zijn naar buiten te komen, het vuur doven zolang er een mogelijkheid bestaat dat zich nog iemand binnen bevindt. Zelfs als de kans groot is dat ieder die nog binnen is al is overleden, moet men, aangezien er nog een kans op redding bestaat, alles in het werk stellen om het vuur te doven (SA 329:3; hieronder 27:1).

Al het nodige moet zo doeltreffend mogelijk op alle fronten worden gedaan: degenen die in staat zijn mensen uit het vuur te redden moeten dat proberen te doen, en degenen die in staat zijn het vuur te doven of te beheersen moeten dat proberen te doen met alle middelen die hun ter beschikking staan. Tegelijkertijd moeten anderen de brandweer bellen. Als een waarnemer er niet zeker van is of de brandweer al is gebeld, dan moet ook hij, ook al lijkt het waarschijnlijk dat dit is gebeurd, bellen om er zeker van te zijn dat zij komen, want de mogelijkheid om levens te redden gaat boven Shabbat. Op zo'n moment moet men geen rabbijn vragen wat te doen, maar zich zo snel mogelijk in beweging zetten om te helpen.

In de praktijk behandelen wij tegenwoordig elke grote brand die in een woongebouw uitbreekt als levensbedreigend, en die moet zelfs op Shabbat worden geblust. Als er bijvoorbeeld brand uitbreekt in een appartementengebouw, bestaat de zorg dat het naar bijkomende appartementen kan overslaan en dat er misschien geen tijd is om de bewoners te evacueren. Bovendien is er bij een grote brand geen tijd om te controleren of er appartementen zijn met baby's of mensen met een beperking die niet op eigen kracht naar buiten kunnen komen. Daarnaast bevatten sommige huizen explosieve gasflessen die mensen buiten het gebouw in gevaar brengen, vooral gezien het feit dat branden vaak grote aantallen nieuwsgierige toeschouwers aantrekken. Soms kost het meer tijd om mensen uit het gebied weg te krijgen dan om het vuur te doven. Als de brand zich dicht bij andere huizen bevindt, kan hij overslaan en die bewoners in gevaar brengen. Soms breekt er brand uit in een opslagruimte met chemicaliën waarvan de giftige dampen omwonenden in gevaar kunnen brengen.

R. Shlomo Goren oordeelde dat als anti-Israëlische terroristen een brand stichten die materiële schade zal aanrichten, deze op Shabbat mag worden geblust, ook al is er geen gevaar voor het leven, want als wij hem niet doven, zullen de terroristen het gevoel hebben dat zij geslaagd zijn en gemotiveerd worden om soortgelijke aanslagen te ondernemen die levens in gevaar zouden kunnen brengen (dit is gebaseerd op SA 329:6 en op R. Gorens uitbreiding van de categorie "grensstad", die op Shabbat zelfs tegen materiële schade verdedigd mag worden, tot alle steden in Israël, waar laag-intensief conflict kan uitbreken; zie hieronder 27:12).

Bron ↗