08. Kiddush-gebruiken en het bedekken van de challa

Er bestaat een wijdverbreide gewoonte om te staan tijdens de kiddush op vrijdagavond, omdat deze getuigt van de schepping van de wereld, en getuigen moeten staan wanneer zij getuigenis afleggen. De Arizal, zich baserend op mystieke overwegingen, beveelt eveneens aan te staan; dit is de gewoonte van Sefardiem en Ashkenazische Ĥasidiem (SA 271:10; Kaf Ha-ĥayim 62). De meeste Ashkenazische Joden zitten echter tijdens kiddush, aangezien deze geacht wordt te worden gereciteerd op de plaats waar men zal eten (zie paragraaf 10 hieronder), en maaltijden worden zittend genuttigd. Bovendien maakt het gezamenlijk zitten het gehoor en de persoon die kiddush maakt tot een duidelijk afgebakende groep. Er zijn sommige Ashkenaziem die het beste van beide werelden proberen te verkrijgen door te staan tijdens de recitatie van Va-yekhulu en te gaan zitten voor de rest van kiddush (MB 271:46; SSK 47:28).

Allen zijn het erover eens dat het de voorkeur verdient om overdag te zitten voor kiddush, en dit is de gangbare praktijk. Niettemin hebben sommigen de gewoonte te staan, en dit is niet verboden.

Hoewel een vrouw kiddush mag maken zoals een man, is het gebruikelijk dat de man kiddush maakt voor zijn gezin. Wanneer meerdere gezinnen samen eten, verdient het de voorkeur dat één persoon voor iedereen kiddush maakt, gebaseerd op het beginsel dat “in een veelheid van mensen de Koning wordt verheerlijkt” (SA 167:11).

Het is gebruikelijk de challa te bedekken tijdens kiddush. Aangezien brood als het belangrijkere voedsel wordt beschouwd, reciteren we normaal gesproken, als we zowel wijn als brood voor ons hebben en we van plan zijn van beide te eten, eerst de berakha over het brood. Maar bij het maken van kiddush moet de berakha over de wijn eerst worden gemaakt. Om te vermijden dat we de wijn een “onjuiste” voorrang geven, bedekken we de challa. Evenzo, als er mezonot zijn (op graan gebaseerde voedingsmiddelen waarover de berakha van Mezonot wordt gereciteerd), dienen deze tijdens kiddush te worden bedekt, aangezien mezonot normaal gesproken eveneens voorrang hebben boven wijn. Wanneer men een kiddush voor de gemeente organiseert na de dienst, moet eenieder die van plan is van de kiddush-wijn te drinken, alle gebakjes die voor hem staan bedekken. Wie niet van plan is na kiddush van de wijn te drinken, hoeft dit niet te doen (zie SSK hfdst. 47 n. 125). Op grond van deze verklaring is het niet noodzakelijk dat de challa op tafel ligt wanneer men kiddush maakt. Als zij echter op tafel liggen, moeten zij worden bedekt.

Anderen geven een aanvullende reden voor het bedekken van de challa. De twee Shabbat-challot verwijzen naar het manna dat tijdens de woestijntijd viel. Het manna werd boven en onder bedekt door lagen dauw. Om dit te evenaren wordt de challa boven het tafelkleed gelegd en bedekt. Dienovereenkomstig zijn sommige mensen erop bedacht de bedekte challa vóór kiddush op tafel te leggen, als een herinnering aan het manna. Sommigen laten de challa bedekt tot na de recitatie van “ha-motzi”. Sommigen bedekken de challa om deze reden zelfs bij se’uda shlishit (MB 271:41; AHS 271:22).

Bron ↗