Shabbat · 09. De principes van de Melachot
02. De 39 Melakhot die in de Mishkan werden verricht, en hun afgeleiden
De melakhot die op Shabbat verboden zijn, zijn die welke werden verricht bij het oprichten van de Mishkan (de Tabernakel). Vrijwel onmiddellijk na het gedeelte dat over het oprichten van de Mishkan gaat, stelt de Tora: "Niettemin zult u Mijn Shabbatot houden" (Shemot 31:13). Dit leert ons dat, ook al was de melakha van de Mishkan een grote mitswa, zij ook voor Shabbat moest stoppen. Zo stellen de Wijzen: "Men is alleen aansprakelijk voor een melakha die lijkt op een die in de Mishkan werd verricht" (Shabbat 49b). Evenzo stelt de Tora: "Mijn Shabbatot zult u houden en Mijn Mikdash (heiligdom) zult u eerbiedigen; Ik ben de Eeuwige" (Vayikra 19:30). Rashi legt uit: "Ook al heb Ik u geboden de Mikdash te bouwen, niettemin zult u Mijn Shabbat houden, want het bouwen van de Mikdash doet de naleving van Shabbat niet teniet."
De implicatie is dat het primaire doel van de mensheid, geschapen naar Gods beeld, is om een partner van God te zijn in het verbeteren van de wereld. De primaire manier om de wereld te verbeteren is door het oprichten van de Mishkan, waar de Shekhina verblijft. Licht verspreidt zich vanuit de Mishkan over de hele wereld en onthult dat de hele wereld het verdient om een ontvangstplaats voor de Shekhina te zijn. Want de Shekhina verblijft overal waar men omwille van de hemel werkt, met eerlijkheid en goedheid, om de goedheid in de wereld te vermeerderen — daar verspreidt zich de heiligheid van de Mishkan. Zo is de essentie van melakha in deze wereld het bouwen van een woonplaats voor de Shekhina. Toch zijn we, ondanks haar waarde, geboden af te zien van melakha op Shabbat. Net zoals God de wereld in zes dagen schiep en op de zevende rustte, en zo de zes scheppingsdagen van diepe betekenis voorzag, zo zijn ook wij geboden op Shabbat te rusten. Door dit te doen, kunnen wij de diepere waarde van alle melakhot onthullen (zie hierboven 1:10).
Aan Moshe Rabbeinu werd bij de Sinai verteld dat er 39 melakhot zijn (Shabbat 70a). Deze zijn:
- Zore'a (zaaien)
- Ĥoresh (ploegen)
- Kotzer (oogsten)
- Me'amer (verzamelen)
- Dash (dorsen)
- Zoreh (wannen)
- Borer (scheiden)
- Toĥen (malen)
- Meraked (zeven)
- Lash (kneden)
- Ofeh (koken/bakken)
- Gozez Tzemer (wol scheren)
- Melaben (wassen/bleken)
- Menapetz (wol kammen)
- Tzove'a (verven)
- Toveh (spinnen)
- Meisekh (scheren van weefsel)
- Oseh Shtei Batei Nirin (twee lussen maken)
- Oreg Shnei Ĥutin (twee draden weven)
- Potze'a Shnei Ĥutin (twee draden scheiden)
- Kosheir (een knoop leggen)
- Matir (een knoop losmaken)
- Tofer Shtei Tefirot (twee steken naaien)
- Kore'a al Menat Litfor Shtei Tefirot (scheuren om twee steken te naaien)
- Tzad Tzvi (vangen)
- Shoĥet (slachten)
- Mafshit (villen)
- Mole'aĥ/Me'abed (looien)
- Mesartet (markeren)
- Memaĥek (gladmaken)
- Meĥatekh (snijden)
- Kotev Shtei Otiyot (twee letters schrijven)
- Moĥek al Menat Likhtov Shtei Otiyot (twee letters uitwissen om ze te overschrijven)
- Boneh (bouwen)
- Soter (afbreken)
- Mekhabeh (een vuur doven)
- Mav'ir (een vuur aansteken)
- Makeh Be-fatish (de laatste hand aanleggen)
- Motzi Me-reshut Li-reshut (dragen van het ene domein naar het andere)
(Shabbat 73b)
Deze 39 activiteiten worden avot melakha genoemd (primaire categorieën van melakha), of simpelweg avot, evenals activiteiten die er sterk op lijken. Activiteiten die grotendeels, maar niet volledig, op avot lijken, worden toladot genoemd. In de praktijk is er geen verschil tussen een av melakha en een tolada. Beide zijn door de Tora verboden, en zij dragen dezelfde straf. Het is louter een semantisch onderscheid: een melakha die sterk lijkt op een activiteit die werd verricht bij het oprichten van de Mishkan wordt een av genoemd, terwijl een die er minder op lijkt een tolada wordt genoemd (Rambam, Peirush Ha-Mishnayot op m. Shabbat 7:2).
De halachische betekenis van de indeling van de op Shabbat verboden activiteiten in 39 categorieën heeft betrekking op het domein van de straf. Als men onwetend alle 39 melakhot verricht, is men verplicht 39 zondoffers te brengen. Als men vijf verschillende melakhot verricht, is men verplicht vijf zondoffers te brengen. Als men echter meerdere melakhot verricht die allemaal deel uitmaken van dezelfde av melakha en haar toladot, is men slechts aansprakelijk om één zondoffer te brengen (MT 7:7-9).