06. Mafshit, Me'abed, Memaĥek en Mesartet

Er zijn vier melachot die betrekking hebben op het prepareren van dierenhuiden voor het schrijven: Mafshit, Me'abed, Memaĥek en Mesartet (zoals hieronder uitgelegd). Toen perkament het gebruikelijke schrijfoppervlak was, werden alledaagse zaken erop geschreven. Tegenwoordig worden echter alleen Torarollen, tefilin en mezoezot op perkament geschreven. Bovendien worden dierenhuiden tegenwoordig gebruikt om leren kleding, schoenen, tassen en stoffering te maken. In de Misjkan (de Tabernakel) werden huiden geprepareerd om ook als gordijnen gebruikt te worden. Mesartet werd niet alleen op huiden uitgevoerd, maar ook op hout – om een plaats op de planken voor het schrijven aan te wijzen.

Mafshit verwijst naar het verwijderen van de huid van een dier dat geslacht is. Deze huid heeft twee lagen. De buitenste laag, of klaf, is het materiaal waarop Torarollen, tefilin en mezoezot worden geschreven. De binnenste laag, of dokhsostos, mag alleen voor mezoezot gebruikt worden. Iemand die de twee lagen van elkaar scheidt, overtreedt een tolada van Mafshit. Hoewel men de huid van een dier niet mag verwijderen, mag men een gekookte kip villen, omdat het verbod van Mafshit niet van toepassing is op eetbaar vlees.

Me'abed verwijst naar het plaatsen van de huid in zout, kalk of andere substanties die de sappen en zuren uit de huid trekken. Dit zorgt ervoor dat de huid honderden jaren meegaat. Elke handeling die huiden voor gebruik prepareert, valt onder deze melacha. Daarom mag men niet op huiden stampen om ze te verharden, ze met de handen verzachten, of er olie op smeren om ze zacht en soepel te maken (MT 11:6). We hebben hierboven de wetten van Me'abed uitgelegd zoals die op voedsel betrekking hebben (12:9).

Memaĥek verwijst naar het glad maken van de huiden door haren en oneffenheden te verwijderen. Deze melacha omvat ook het glad maken van elk ruw oppervlak, zoals hout of steen, door middel van schuurpapier of een vijl (Shabbat 75b). Het is ook verboden zilveren voorwerpen te schuren met een materiaal dat hun oppervlak glad maakt (SA 323:9). Men mag metaal niet schuren met staalwol, noch messen slijpen (MB 323:40).

De melacha van Memaĥek heeft een tolada genaamd Memare'aĥ, die zowel verwijst naar het gelijkmatig uitsmeren van een substantie over een voorwerp, als naar het uitsmeren van een substantie op een voorwerp om het voorwerp glad te maken. Daarom overtreedt iemand die zalf op een pleister smeert de Tora-wet (Shabbat 75b; zie hieronder 28:8). Het is ook verboden lotions en crèmes op het lichaam te smeren, zoals hierboven uitgelegd (14:5). Evenzo mag men geen schoenen poetsen door er crème op te smeren. Zelfs zonder crème mag men leren schoenen niet wrijven om ze te doen glanzen (zie AHS 327:4; SSK 15:40). Zoals we hierboven hebben uitgelegd (12:11), is het verbod van Memaĥek volgens de meeste poskim niet van toepassing op voedsel.

Mesartet verwijst naar het kerven van een lijn om het schrijven in een rechte lijn te vergemakkelijken. Deze melacha omvat ook het trekken van een rechte lijn op leer, hout of steen om aan te geven waar deze materialen gesneden moeten worden. Men mag echter wel een mes gebruiken om lijnen op een taart te trekken of om een sinaasappel in te kerven, om met precisie te kunnen snijden. Aangezien het verbod van Meĥatekh niet van toepassing is op voedsel (zoals hierboven uitgelegd in 15:10), is Mesartet evenmin van toepassing op voedsel (MB 322:12, 18; SSK 11:15).

Bron ↗