14. Het openen van frisdrankblikjes en het scheiden van aan elkaar vastzittende plastic bakjes

Sommigen verbieden het openen van een blikje met een treklipje op Shabbat. Zij zijn bezorgd dat deze handeling Boneh zou kunnen vormen, omdat zij een nette opening creëert waardoor men kan drinken. Zij zijn ook bezorgd dat men Meĥatekh zou kunnen overtreden, omdat het lipje vooraf is ingekerfd en een zeer nauwkeurige opening voortbrengt.

Velen staan dit echter toe en stellen dat, omdat het blikje bedoeld is om weggegooid te worden, het openen van de bovenkant geen bergplaats creëert. Het is juist vergelijkbaar met het breken van een vat om de wijn erin te verwijderen. Meĥatekh is ook geen probleem, omdat dat alleen van toepassing is wanneer materiaal op een exacte maat moet worden gesneden. Aangezien het niet uitmaakt waar er in het blikje een snede wordt gemaakt, en het enige doel is om een opening om te drinken te creëren, mag het blikje op de meest praktische manier worden geopend – door het lipje op te tillen.

Men mag soepel zijn als men dat wil. Als men streng wil zijn, zou men niet moeten drinken uit de opening die ontstaat door het lipje op te tillen, maar zou men de drank uit het blikje in zijn beker moeten schenken. Dit maakt duidelijk dat men niet geïnteresseerd is in de nette opening van het blikje. Als men nog strenger wil zijn, zou men erop moeten letten het lipje slechts een beetje op te tillen, minder dan men op een doordeweekse dag zou doen. Op deze manier wordt de handeling van het snijden niet voltooid, en is de opening niet zo goed als zij gewoonlijk is.[10]

Er is nog een geval dat onderwerp van discussie is. Veel zuivelproducten (yoghurts, puddingen en dergelijke) komen in bakjes die losjes aan elkaar verbonden zijn. Mag men ze scheiden door lichte druk op die verbinding uit te oefenen?

Sommigen stellen dat het uit elkaar breken van de bakjes langs kerflijnen die voor dit doel zijn gemaakt, een overtreding is van het Tora-verbod van Meĥatekh. Zij zijn ook bezorgd dat dit Makeh Be-fatish zou kunnen zijn, aangezien het scheiden van de bakjes ze bruikbaar maakt.

Anderen zijn soepel en stellen dat snijden alleen verboden is wanneer het nauwkeurig is, en hier is het doel eenvoudigweg om de bakjes van elkaar te scheiden. Niemand geeft erom hoe nauwkeurig de snede precies is. Bovendien is het geen Makeh Be-fatish, aangezien de bakjes ook van tevoren al volledig klaar voor gebruik waren. Het scheiden ervan verwijdert eenvoudigweg een uitwendige belemmering.

In de praktijk heeft wie soepel wil zijn een opvatting om op te steunen, en wie ervoor kiest streng te zijn verdient lof. Het is gepast om zulke bakjes vóór Shabbat te scheiden.[11]

[10]. Orĥot Shabbat 11:43 en 12:5 citeren R. Yosef Shalom Elyashiv die het openen van een blikje met een treklipje op de normale manier verbiedt, en R. Shlomo Zalman Auerbach die dit toestaat. R. Meir Mazuz en Menuĥat Ahava 3:24:5 staan dit toe op voorwaarde dat men de drank in de beker schenkt. Deze benadering wordt ook vastgelegd in Eshmera Shabbat 1:1:17. Or Le-Tziyon 2:27:6 staat dit toe op voorwaarde dat het treklipje niet helemaal wordt geopend, zodat het blikje niet gemakkelijk bruikbaar zal zijn. Dienovereenkomstig zouden zelfs zij die streng zijn toegeven dat er geen volledige melacha werd verricht. Yalkut Yosef 314:23 stelt in naam van R. Ovadia Yosef dat men technisch gezien een treklipje mag openen, maar dat het gepast is streng te zijn en het niet helemaal te openen.

[11]. Onder de soepele poskim bevinden zich: R. Shlomo Zalman Auerbach (Shulĥan Shlomo 314:13:3); Or Le-Tziyon 2:27, n. 7; Halikhot Olam deel 4, p. 254; en Binyan Shabbat 11:3. Onder de strenge poskim bevinden zich: R. Yosef Shalom Elyashiv (geciteerd in Orĥot Shabbat hfdst. 12 n. 22); Ĥut Shani deel 1, pp. 128-129; R. Mordechai Eliyahu; en Menuĥat Ahava 3:16:14. Hoewel sommigen stellen dat dit een Tora-verbod is, lijkt het erop dat Rambam (MT Wetten van Yom Tov 4:8) stelt dat, als er al een verbod is, het slechts rabbijns is. Daarom schreef ik in de hoofdtekst dat wie soepel wil zijn een opvatting heeft om op te steunen.

Er is een discussie over het openscheuren van kleine suikerzakjes die vaak geperforeerd zijn om het scheuren ervan te vergemakkelijken. Volgens R. Shlomo Zalman Auerbach mag men langs de stippellijnen scheuren, omdat niemand erom geeft waar de snede precies komt; het punt van de perforatie is om het openscheuren te vergemakkelijken. R. Yosef Shalom Elyashiv stelt echter dat het verbod van Meĥatekh van toepassing is omdat men nauwkeurig snijdt. Daarom moet het zakje op een andere plaats worden gescheurd (Orĥot Shabbat 11:41).

Bron ↗