08. Het verbod om te eten en Melakha te verrichten vóór Havdala

Net zoals er een mitswa is om de heiligheid van Shabbat uit te breiden in de vrijdag, is er een mitswa om haar uit te breiden in de zaterdagavond. Daarom moet men erop letten geen enkele melakha te verrichten tot enkele minuten na tzeit. Daarna mag men volgens de Tora-wet de melakha hervatten, zelfs zonder havdala te maken, maar de Wijzen verordenden dat men pas melakha mag doen na het reciteren van havdala in de berakha van Ata Ĥonen in de Amida, of door de zin "barukh ha-mavdil bein kodesh le-ĥol" ("gezegend is Hij Die onderscheid maakt tussen het heilige en het alledaagse") uit te spreken. Vóór deze recitatie mag men zelfs geen melakhot verrichten die rabbijns verboden zijn (SA 299:10).

Vanwege het belang van het reciteren van havdala over een beker wijn verboden de Wijzen het eten en drinken na shki'a totdat men havdala over wijn maakt. Men mag dan echter wel water drinken, aangezien dat niet als betekenisvol wordt beschouwd (SA 299:1). Andere Aĥaronim menen dat men zelfs geen water mag drinken (Kaf Ha-ĥayim 299:6).[5]

Zo mag men pas melakha doen na het mondeling maken van havdala, en mag men pas eten of drinken na het maken van havdala over wijn.

De meeste poskim menen dat wanneer men een zimun maakt bij se'uda shlishit over een beker wijn, de leider van de zimun na Birkat Ha-mazon van de wijn drinkt. Hoewel het al na tzeit is, wordt het drinken van de wijn beschouwd als een voortzetting van de maaltijd. Net zoals wie aan se'uda shlishit is begonnen, mag blijven eten zelfs na shki'a en tzeit, zo mag men ook de wijn van de zimun drinken (SA 299:4).

Anderen menen dat de wijn, aangezien mensen er niet altijd op staan om een zimun over een beker wijn te maken, niet als een directe voortzetting van se'uda shlishit wordt beschouwd, en dat men hem daarom niet vóór havdala mag drinken (MA, MB 299:14). Wie deze opvatting volgt, bewaart de beker wijn van de zimun tot na Ma'ariv, wanneer men er havdala over maakt. Als er pasgetrouwden aanwezig zijn bij se'uda shlishit, dan maakt men, aangezien Sheva Berakhot over de beker wijn worden gereciteerd, ook dan de berakha over de wijn. Degene die de zimun leidt drinkt ervan, evenals de bruid en bruidegom.[6]

Zodra Shabbat is geëindigd, mag men havdala over wijn maken, zelfs vóór het bidden van Ma'ariv (MA 489:7; MB 18). Wanneer hij later bidt, moet hij Ata Ĥonantanu reciteren. Wie havdala reciteert, moet er echter aan denken geen revi'it wijn te drinken. Doet hij dat wel, dan wordt hij geacht onder de invloed ervan te zijn en mag hij niet bidden totdat de werking van de wijn is uitgewerkt (Peninei Halakha: Prayer 5:11).

[5]. Als men geen toegang heeft tot wijn of ĥamar medina voor havdala, maar weet dat men de volgende dag tegen het middaguur er wel toegang toe zal hebben, menen veel poskim dat men niet mag eten of drinken totdat men op zondag havdala over wijn maakt (Rosh). Als hij zwak is en het moeilijk vindt om te vasten, mag hij soepel zijn en steunen op degenen die menen dat hij, aangezien hij geen wijn voor havdala heeft, op zaterdagavond mag eten (SA 296:3; MB 21).[6]. SA 299:4 bepaalt dat men van de wijn die voor Birkat Ha-mazon is gebruikt moet drinken, zelfs na tzeit op zaterdagavond. Rema en MB 299:14 stellen dat dit specifiek geldt wanneer men gewoonlijk wijn voor de zimun gebruikt, volgens de opvattingen van Tosafot en Rosh. Maar voor wie Rif en Rambam volgt, die menen dat het niet nodig is om een zimun over een kos te maken, is het verboden om vóór havdala van de beker te drinken (zie Peninei Halakha: Berakhot 5:13). Als men de berakha tijdens bein ha-shmashot heeft afgesloten, wanneer het onduidelijk is of het dag of nacht is, mag hij de wijn drinken. Sommigen menen dat zelfs als er geen verplichting is om wijn voor een zimun te gebruiken, wie dat wenst te doen een mitswa vervult en daarom de wijn zelfs vóór havdala mag drinken. In de praktijk zijn er velen die niet van de wijn drinken die voor de zimun bij se'uda shlishit is gebruikt, terwijl veel Sefardim dat wel doen. Hoe dan ook, wat Sheva Berakhot betreft, meent de overgrote meerderheid van de poskim dat men de berakha over de wijn maakt en hem drinkt. Zie Igrot Moshe OĤ 4:69; Minĥat Yitzĥak 3:113; SSK 59:17; en Yalkut Yosef 291:19.

Bron ↗