06. De mitswa om deel te nemen aan de Shabbat-voorbereidingen

De Tora stelt: "Op de zesde dag zullen zij bereiden wat zij hebben binnengebracht" (Shemot 16:5). Hieruit wordt afgeleid dat er een mitswa is om zich op vrijdag op Shabbat voor te bereiden. Zelfs een rijk en aanzienlijk persoon die bedienden heeft die door de week in al zijn behoeften voorzien, en die thuis geen vinger uitsteekt, moet proberen zelf iets te doen om Shabbat te eren. Hij zou niet moeten zeggen: "Zou ik mij moeten afbeulen met deze eenvoudige arbeid die beneden mijn waardigheid is?" Veeleer moet hij zich ervan bewust zijn dat het een eer voor hem is om de heilige Shabbat te eren door zich daarop voor te bereiden. Zelfs als iemand ijverig Tora studeert en anderen heeft die Shabbat voor hem voorbereiden, is hij geboden persoonlijk deel te nemen aan een of andere vorm van Shabbat-voorbereiding (SA 250:1; Rema 251:2).

De Talmoed vertelt van grote rabbijnen en gerespecteerde leiders door de generaties heen die persoonlijk deelnamen aan de Shabbat-voorbereidingen. Rava zou vóór Shabbat vis zouten, en R. Ĥisda zou groente snijden. Rabba en R. Yosef zouden hout hakken om de oven te stoken. R. Abahu en R. Zeira zouden het kookvuur aansteken. R. Huna en R. Papa zouden kaarsen voor Shabbat klaarmaken, en R. Naĥman zou het huis schoonmaken en het weekdagmeubilair vervangen door het Shabbat-meubilair (Shabbat 119a).

Dit is niet de plaats om uit te weiden over de status van elk van de grote leiders die wij zojuist hebben genoemd, maar wij moeten opmerken dat wij spreken over uiterst gerespecteerde mensen, de meest geëerde van hun generatie. Zij waren Tora-geleerden en gemeenschapsleiders. Rabba en R. Yosef bijvoorbeeld stonden aan het hoofd van de prestigieuze Babylonische yeshivot van Sura en Pumbedita, en in die tijd vormden de hoofden van deze yeshivot, samen met de Exilarch, de leiding van de gehele Joodse wereld. In de gebieden onder hun jurisdictie werd niemand in enig openbaar ambt aangesteld zonder hun instemming, en werd geen verordening aangenomen of besluit genomen aangaande belastinginning zonder hun goedkeuring. Toch zouden deze leiders, ondanks hun waardige posities en grootheid, hout hakken ter ere van Shabbat. R. Huna, R. Ĥisda, R. Papa en Rava dienden allen als rashei yeshiva in Babylonië, en R. Abahu was de leider van de Joodse gemeenschap in Eretz Yisrael.

De Wijzen stellen dat er drie dingen zijn die men in zijn huis moet zeggen wanneer het op vrijdag donker wordt: (1) "Is de opbrengst getiend?" Zo niet, dan moet hij dat doen; (2) "Is er een eruv ĥatzerot opgesteld?" Zo niet, dan moet hij dat doen. (3) "Vergeet niet de kaars op tijd aan te steken" (Shabbat 34a). Tegenwoordig, nu wij onze opbrengst over het algemeen al getiend kopen, en er gemeenschapsvertegenwoordigers verantwoordelijk zijn voor de eruv, hoeven wij niet meer naar de eerste twee te vragen. Maar ieder persoon moet er nog steeds voor zorgen dat zijn huis klaar is voor Shabbat: dat de timers die de lichten en de verwarming/airconditioning bedienen ingesteld zijn, dat het koelkastlicht uit is, dat het voedsel op de plata staat (een warmhoudplaat zonder temperatuurregeling), en, bij het nieuwe type koelkast, dat deze op "Shabbat"-modus is ingesteld (zie hieronder, 17:8-9). Het is ook passend om op vrijdag de aan elkaar vastzittende plastic bakjes van sommige zuivelproducten te scheiden (hieronder, 15:14), en om flessen met metalen doppen te openen (15:13). Het is goed om die blikken en pakken te openen die gebruikt zullen worden om voedsel een paar dagen of langer in te bewaren (15:11-12).

Bron ↗