06. Meer over Basis Le-davar Ha-asur

Als een assortiment voorwerpen op een dienblad of tafel is geplaatst, sommige muktzeh en sommige niet, dan hangt de muktzeh-status van het dienblad af van welke voorwerpen men als belangrijker beschouwt. Als de muktzeh-voorwerpen belangrijker zijn, dan wordt het dienblad een basis. Als de niet-muktzeh-voorwerpen belangrijker zijn, wordt het dienblad geen basis en is het niet muktzeh (SA 310:8). Laten we bijvoorbeeld zeggen dat de Shabbat-kaarsen en de challot op de tafel staan. Als de kandelaars van klei zijn, zijn de challot belangrijker, en mag de tafel worden verplaatst. Echter, als de kandelaars van zilver zijn (wat ze muktzeh maĥmat ĥesron kis maakt), zijn ze belangrijker dan de challot; de tafel wordt een basis en mag niet worden verplaatst.[5]

Als men een muktzeh-voorwerp bovenop iets achterliet dat aan zijn vriend toebehoort, heeft hij het niet tot een basis gemaakt; in de regel kan men het bezit van iemand anders niet zonder toestemming verboden maken. Echter, als hij op verzoek van zijn vriend handelde of hij weet dat zijn vriend wenste dat het werd gedaan, dan heeft hij het tot een basis gemaakt (Rema 309:4; MB ad loc. 27).

Zelfs wanneer de basis veel duurder is dan het muktzeh-voorwerp dat erop is geplaatst, neemt hij toch diens muktzeh-status aan, aangezien hij als zijn basis dient. Echter, wanneer het muktzeh-voorwerp van geen belang is in vergelijking met de basis waarop het werd geplaatst, wordt de basis niet muktzeh. Daarom, als men kleingeld op een tafel of botten op een bord achterliet, worden ze geen basis, aangezien het muktzeh-voorwerp verwaarloosbaar is ten opzichte van de tafel of het bord. Evenzo, als de hoofdfunctie van de basis niet is om een basis te zijn – bijvoorbeeld als de deur van een kast of koelkast verbonden is met laden die muktzeh-voorwerpen bevatten – wordt de deur geen basis, aangezien de hoofdfunctie van de deur is om de kast of koelkast te openen en niet om een basis te zijn voor wat zich in de laden bevindt (MB 310:31, 277:7; SSK 20:77).

Een tafel die een basis is geworden mag niet worden verplaatst, maar hij mag worden gebruikt om aan te eten of te studeren, zolang hij niet wordt verplaatst. Men mag de tafel ook uitschuiven of inkorten, zolang men zijn handen niet gebruikt om het deel van de tafel met het muktzeh-voorwerp erop te verplaatsen. Als de tafel laden heeft, mogen die ook worden gebruikt, zolang de tafel zelf niet wordt verplaatst (Tehila Le-David 310:7; SSK 20:61).

[5]. Sommigen zijn soepel, zelfs als de kandelaars van zilver zijn, omdat kandelaars naar hun mening slechts kelim she-melakhtam le-isur zijn (R. Akiva Eger). Men zou niet op deze mening moeten vertrouwen, omdat zilveren kandelaars zeer duur zijn en daarom muktzeh maĥmat ĥesron kis (Ĥazon Ish 44:13; Yalkut Yosef deel 2, p. 334; Piskei Teshuvot 279:1). Zie ook SSK 20:61 met n. 242. Er is een dispuut over de status van de basis van een kli she-melakhto le-isur. Sommigen menen dat de basis van een kli she-melakhto le-isur dezelfde status aanneemt als de kli zelf. Daarom mag men hem verplaatsen le-tzorekh gufo of le-tzorekh mekomo (Tehila Le-David 308:1). Anderen menen dat een kli she-melakhto le-isur, aangezien hij niet volledig muktzeh is, de basis die hem ondersteunt helemaal niet tot een basis maakt (Yeshu'ot Yaakov; zie SSK 20:50). Aangezien muktzeh een rabbijnse wet is, volgt de halacha de soepelere positie.

Als een bureau of tafel een lade heeft die muktzeh-voorwerpen van belang bevat, dan wordt het bureau, als de lade volledig uit de tafel kan worden verwijderd, een basis voor de lade en mag het niet worden verplaatst (vergelijkbaar met het geval in de vorige noot van een geldbuidel die aan kleding is vastgebonden). Als de lade niet uit het bureau kan worden verwijderd, dan is hij eraan ondergeschikt (zoals een broekzak ondergeschikt is aan de broek), en maken de muktzeh-voorwerpen in de lade het bureau niet muktzeh. In elk geval is de lade zelf muktzeh omdat hij een basis is (MB 310:31).

Bron ↗