05. Shabbat eren door zichzelf en zijn huis voor te bereiden

Net zoals men mooie, schone kleding voor Shabbat moet voorbereiden, zo moet men ook zijn lichaam voorbereiden op Shabbat. Dit is een deel van de mitswa van het eren van Shabbat. Zo stellen de Wijzen dat het een mitswa is om vóór Shabbat een warm bad of een warme douche te nemen (Shabbat 25b), omdat warm water beter reinigt. Wie koud of lauw water gebruikt, vervult de mitswa niet (SA 260:1). In het verleden, toen het moeilijk was om water naar binnen te sjouwen om zich te wassen, was de mitswa beperkt tot het wassen van het gezicht, de handen, de voeten en het haar. Wie verder gingen dan dat, wasten hun hele lichaam in warm water. Maar tegenwoordig, nu wij douches en elektrische boilers hebben, is het een mitswa om zijn hele lichaam met warm water te wassen. Als men normaal gesproken zijn hele lichaam wast voor een sociaal evenement, dan verdient het tegemoet treden van de Shabbat-Koningin zeker dezelfde zorg.

Men zou niet te kort voor Shabbat moeten douchen of baden, om de mogelijkheid te vermijden Shabbat onbewust te ontheiligen door het badkamerlicht uit te doen of door de schakelaar uit te zetten die de warmwaterboiler bedient (een gangbaar kenmerk in Israëlische huizen) nadat Shabbat al is begonnen. Het positieve van het wassen kort voor Shabbat weegt niet op tegen het risico van het ontheiligen van Shabbat.

Het is een mitswa voor wie een knipbeurt nodig heeft om die op vrijdag te krijgen. Wie zich regelmatig scheert, zou zich vóór Shabbat moeten scheren. Evenzo is het een mitswa om ter ere van Shabbat zijn nagels te knippen. Het is verkieslijk om te scheren en de vingernagels te knippen na het middaguur, omdat het dan duidelijk is dat het wordt gedaan als deel van de Shabbat-voorbereidingen; niettemin mag men dit ook al vóór het middaguur doen. Wie weet dat hij op vrijdag druk zal zijn, zou zijn haar en nagels op donderdag moeten knippen (SA 260:1; AHS 260:6).

Ook het huis moet op Shabbat worden voorbereid. Het zou schoongemaakt moeten worden, de tafel zou met een mooi tafelkleed gedekt moeten worden, en de stoelen zouden er netjes omheen geschikt moeten worden. Men zou ervoor moeten zorgen dat het huis en de tafel er gedurende heel Shabbat, zelfs tussen de maaltijden door, mooi uitzien (SA 262:1). Het is ook passend om de tafel met mooi serviesgoed, glazen en bestek te dekken.

Vaak denken mensen dat heiligheid alleen tot uitdrukking komt in spirituele activiteiten zoals Tora-studie en gebed, terwijl fysieke behoeften zoals eten, slapen en het verfraaien en verzorgen van het lichaam de spirituele voortgang tegenwerken en belemmeren. Zij denken dat men zijn lichaam, de wortel van de kwade neiging, zou moeten kwellen. Maar dan komt Shabbat en leert ons dat het mogelijk is om het fysieke te heiligen. Heiligheid kan tot uitdrukking komen door middel van genotvol voedsel, mooie kleding en een schoon huis. Bovendien wordt volmaaktheid juist bereikt wanneer heiligheid in alle aspecten van het bestaan wordt geopenbaard, het spirituele en het fysieke. Daarom begroeten wij elkaar met "Shabbat Shalom", omdat Shabbat vrede brengt tussen het materiële en het spirituele, en als gevolg daarvan is er vrede tussen man en vrouw alsook onder mensen in het algemeen (zie hierboven, 1:15).

Zo informeren de Wijzen ons:

Twee dienende engelen vergezellen iemand op vrijdagavond van de synagoge naar huis, een goede en een slechte. Als hij thuiskomt en de kaarsen zijn aangestoken, de tafel is gedekt en het bed is opgemaakt, dan zegt de goede engel: "Moge het Zijn wil zijn dat het ook volgende Shabbat zo zal zijn", en is de slechte engel gedwongen te antwoorden: "Amen." Als dit niet het geval is, zegt de slechte engel: "Moge het Zijn wil zijn dat het ook volgende Shabbat zo zal zijn", en is de goede engel gedwongen te antwoorden: "Amen." (Shabbat 119b)

Op Shabbat kan heiligheid tot haar volle uitdrukking komen, in de materiële en de spirituele sferen evenzeer. Dit is waarom, met het huis schoon en de tafel gedekt, zelfs de slechte engel gedwongen is "Amen" te antwoorden. Niettemin, zelfs als het huis niet naar behoren schoon is, de tafel niet naar behoren gedekt en het Shabbat-voedsel bedorven, moet men er zeer voor waken niet te ruziën of woedend te worden. Het eren van Shabbat vereist dat het huishouden in vrede verkeert, zoals gezegd wordt: "Beter een maaltijd van groente waar liefde is dan een gemeste os waar haat is" (Mishlei 15:17), en "Beter een droge korst met vrede dan een huis vol feestmaal met twist" (ibid. 17:1). Sefer Ĥasidim gaat dieper in op het eerstgenoemde vers:

"Beter een maaltijd van groente" – op Shabbat, "waar liefde is" – met zijn vrouw en kinderen. "Dan een gemeste os waar haat is" – men zou niet moeten zeggen "Ik zal lekkernijen voor Shabbat kopen" terwijl hij heel goed weet dat hij ruzie zal maken met zijn vrouw, ouders of andere gasten…. Dit is zoals het zegt: "Eer het" (Yeshayahu 58:13) – eer Shabbat door geen ruzie te maken. (§863)

Bron ↗