15. Insecten uit voedsel verwijderen, en aanvullende halachot

Als een insect in een kopje thee valt en bovenop drijft, staan sommigen toe het op zichzelf te verwijderen. Anderen zijn streng en menen dat het op zichzelf verwijderen van het insect Borer is, omdat het wordt beschouwd als psolet dat uit okhel wordt verwijderd. Het is gepast streng te zijn en het insect met een lepel te verwijderen op zodanige wijze dat er wat vloeistof mee wordt verwijderd. Als alternatief kan men het kopje kantelen en wat thee samen met het insect uitgieten.[17]

Dit geldt ook als een insect in soep of voedsel valt. Men mag het met een lepel samen met wat voedsel verwijderen. Echter, als er meerdere insecten in de soep of het voedsel zijn gevallen, mag men ze niet met een beetje voedsel verwijderen. Dit komt doordat het duidelijk is dat wat men werkelijk beoogt het verwijderen van de psolet is, en daarom is de okhel in de lepel ondergeschikt aan het insect. Aangezien men psolet van okhel scheidt, overtreedt men het verbod van Borer. De manier om dit probleem te omzeilen is om met elk insect een grote hoeveelheid voedsel te verwijderen, bijvoorbeeld door een kopje te gebruiken, zodat het grootste deel van wat wordt verwijderd okhel is. Dan wordt het beschouwd als het scheiden van okhel van okhel, wat toegestaan is.[18]

Men mag vruchten met vuil op hun schil afspoelen voor onmiddellijke consumptie. Men mag de vrucht echter niet in water laten weken zodat het vuil loskomt en naar de bodem zakt.[19]

[17]. Aldus stelt Taz 506:3; MB 319:61; Ben Ish Ĥai, Jaar 2, Beshalaĥ 13; en aanvullende Aĥaronim. R. Shneur Zalman van Liadi schrijft in zijn siddoer dat het verwijderen van een insect iemand zou kunnen verplichten een zondoffer te brengen (dat wil zeggen, het overtreedt een Tora-verbod). Daarentegen zijn sommigen mild en staan toe het insect met de hand te verwijderen, hetzij omdat een insect dat bovenop water drijft niet als gemengd wordt beschouwd (Mahari Ĥagiz), hetzij omdat het verbod van Borer voor vloeistoffen alleen geldt bij het gebruik van een zeef, en niet bij het scheiden met de hand (Responsa Maharitatz Yeshanot §203). Menuĥat Ahava 2:7 n. 106 en Yalkut Yosef 319:28 citeren hen uitvoerig, maar voegen niettemin toe dat het in de praktijk de voorkeur verdient het insect samen met een beetje vloeistof met een lepel te verwijderen.[18]. Zie SSK hfdst. 3 n. 41 en hfdst. 5 n. 24 en Shulĥan Shlomo 319:43, die het volgende citeren in naam van R. Shlomo Zalman Auerbach: Men mag geen meerdere insecten verwijderen die in soep gemengd zijn, zelfs niet als men ze samen met een beetje soep verwijdert. Dit komt doordat zelfs wanneer het slechts één insect is, R. Shneur Zalman van Liadi in zijn siddoer zegt dat men een Tora-verbod zou kunnen overtreden. Weliswaar menen veel Aĥaronim dat het verbod van Borer hier niet relevant is omdat het insect bovenop drijft en niet met het voedsel vermengd is. Maar als er veel insecten zijn, dan wordt het beschouwd als een mengsel van okhel en psolet; aldus is iemand die de insecten verwijdert, zelfs met slechts een lepel, duidelijk gericht op het verwijderen van de psolet. Dat alles is volgens R. Shlomo Zalman Auerbach. Het is redelijk dat als men met elk insect veel voedsel verwijdert, dit niet wordt beschouwd als het verwijderen van psolet uit okhel maar veeleer als het verwijderen van psolet samen met okhel.

[19]. Shabbat 140a stelt dat men geen tuinkers mag weken om de psolet die eraan vastzit te verwijderen. Dit is vastgelegd in SA 319:8. MB ad loc. 28-29 breidt deze halacha uit naar andere vruchten en groenten. Volgens BHL is dit verboden door Tora-wet, terwijl het volgens Pri Megadim (Mishbetzot Zahav 5) rabbijns is, aangezien er sprake is van een shinui. Als gevolg hiervan verbieden sommigen het afwassen van vruchten (Minĥat Yitzĥak §38, dat toevoegt dat men ze op zijn minst met een shinui zou moeten wassen). Anderen verbieden het wassen van veel stukken fruit (zie Shevet Ha-Levi 1:52; Az Nidberu 1:15 en 8:6-7). De meeste poskim menen echter dat er geen verbod is op het wassen van fruit, hetzij omdat er hier helemaal geen verbod van Borer is, hetzij omdat dit de normale manier van eten is. Als de tweede reden juist is, dan mag men het fruit alleen voor vrij onmiddellijke consumptie wassen. Dit is inderdaad de benadering van Ketzot Ha-shulĥan §125, Badei Ha-shulĥan §16; Igrot Moshe OĤ 1:125; Tzitz Eliezer 6:37; SSK 3:22; Livyat Ĥen §52; Menuĥat Ahava 2:7:20.

Bron ↗