05. Vrouwen en Tora-studie op Shabbat

Er bestaat een fundamenteel verschil tussen de verplichting van mannen en die van vrouwen om Tora te studeren. Mannen zijn, zelfs nadat zij de hele halacha en de grondbeginselen van het geloof hebben geleerd, nog steeds verplicht tijd vrij te maken om Tora te studeren en om wat zij geleerd hebben te herhalen en te verdiepen. De aanwijzing "Laat dit Boek van de Tora niet wijken van uw lippen; bestudeer het dag en nacht" (Yehoshua 1:8) is tot hen gericht. Hoewel zij de hele week, wanneer zij druk zijn met werk, voldoen aan hun verplichting om Tora te studeren met één hoofdstuk uit enige Tora-tekst overdag en een ander hoofdstuk 's nachts (Menaĥot 99b), moeten mannen op Shabbat het vers vervullen volgens de letterlijke betekenis ervan, zoals de Wijzen zeiden: "Jullie moeten Shabbat aan de Tora alleen wijden" (Tanna De-vei Eliyahu §1; hierboven sectie 1).

Vrouwen zijn niet verplicht tijd vrij te maken voor Tora-studie, maar zij zijn wel verplicht te weten wat de Tora zegt over hoe het leven te leiden, zodat de Tora hun paden zal verlichten en leiden op de gebieden van halacha alsook theologie en moraal. Een vrouw die dit met een minimum aan studie kan bereiken hoeft niet meer te doen, terwijl een vrouw die veel moet studeren om dit te bereiken dat ook moet doen. Dit hangt af van de aard van de vrouw en verschilt ook per tijdperk. Er waren tijden waarin een kleine hoeveelheid studie voldoende was voor de meeste vrouwen; maar tegenwoordig, nu het leven ingewikkelder is en de algemene kennis is toegenomen, moeten vrouwen meer halacha, theologie en werken van moreel onderricht bestuderen (Peninei Halakha: Collected Essays I 1:16).

Aangezien vrouwen niet verplicht zijn elke dag en elke nacht tijd vrij te maken om Tora te studeren, zijn zij ook niet verplicht de helft van Shabbat aan studie te wijden. Maar omdat de Tora zowel mannen als vrouwen gelukkig maakt, is er een mitswa voor vrouwen om op Shabbat Tora te studeren, want dit is inbegrepen in de spirituele oneg Shabbat. Daarnaast zijn vrouwen verplicht halacha en theologie te bestuderen. Aangezien Shabbat zowel een heilige dag is als de dag waarop de Tora werd gegeven, is het een geschikte tijd voor Tora-studie en een passende tijd voor vrouwen om vrij te maken voor het bestuderen van halacha en theologie. Aangezien zij echter naar de letter van de wet niet verplicht zijn tijd vrij te maken om Tora te studeren, hoeven zij in de jaren waarin zij druk zijn met de zorg voor kinderen geen tijd vrij te maken om op Shabbat te studeren. Vrouwen die echter niet druk zijn met de zorg voor kinderen, moeten op Shabbat veel studeren, op een vreugdevolle en ontspannen manier. Zelfs vrouwen die het druk hebben in en om het huis moeten proberen wat tijd vrij te maken om op Shabbat Tora te studeren. Het bijwonen van Tora-lessen is aan te bevelen, aangezien ook vrouwen de leiding van de Tora nodig hebben. In de tijd van de Wijzen waren er vrouwen die de Shabbat-drasha bijwoonden; soms waren de derashot lang en kwamen de vrouwen laat thuis.[2]

Het is prachtig als een echtpaar er genoegen in schept samen Tora te studeren. Door hun gezamenlijke studie verwerven zij de aanwezigheid van het goddelijke en nodigen zij de Tora uit om hun gids voor het leven te zijn. Maar een echtpaar dat moeite heeft om samen te studeren moet zich daar niet slecht over voelen, want soms kan de grote liefde die zij delen het hun moeilijk maken zich op het gezamenlijk studeren te concentreren.

[2]. Wij leiden dit af uit het feit dat ook vrouwen verboden is om Tora te studeren op Tisha Be-Av (SA 554:1), want ook vrouwen voelen zich blij wanneer zij studeren. Bijgevolg wordt het beschouwd als oneg Shabbat. Zie Sha'agat Aryeh §69. Wij weten ook dat vrouwen verplicht zijn halacha en theologie te bestuderen en daarom reciteren zij de Birkhot Ha-Torah (SA 47:14; Rema YD 246:6). Shabbat-derashot zijn bedoeld om ook voor vrouwen te zijn, zoals vermeld in Tanya Rabbati §18: "Het is een mitswa om in synagogen bijeen te komen om derashot te houden voor vrouwen over actuele onderwerpen." Want wij hebben geleerd in een midrash (Yalkut Shimoni, Vayak'hel §408) dat de Shabbat-verhandeling gemodelleerd is naar de mitswa van Hak'hel, die ook voor vrouwen verplicht is. Zie sectie 15 hieronder, waar wij de mitswa om op Shabbat zijn rabbijn te bezoeken afleiden uit de handelingen van de Sjunamitische vrouw. Het verhaal verteld in y. Sota 1:4 maakt eveneens duidelijk dat vrouwen Shabbat-verhandelingen bijwoonden. Wij lezen daar dat R. Meir gewoon was op vrijdagavonden te preken in de synagoge van Ĥamat. Eens sprak hij heel lang, en een van de vrouwen die zijn verhandelingen altijd bijwoonde kwam laat thuis. Tegen de tijd dat zij thuiskwam, waren de Shabbat-kaarsen al uitgegaan, en haar echtgenoot was boos. Hij sloot haar buiten en zwoer dat zij het huis niet weer binnen mocht totdat zij R. Meir, die te lang had gesproken, in het gezicht had gespuugd. R. Meir werd zich bewust van de situatie. Hij besloot te doen alsof hij een ziekte aan zijn oog had. Hij beweerde dat het geneesmiddel voor zijn oog was dat een deskundige genezer erin spuugde. De buren van de vrouw vertelden haar dit, en raadden haar aan dat dit haar kans was om naar R. Meir te spugen en naar huis terug te keren. Zij verscheen voor R. Meir. R. Meir vroeg haar: "Weet u hoe u door middel van spugen kunt genezen?" Verrast gaf zij toe dat zij niet wist hoe. R. Meir zei tegen haar: "Als u geen deskundige bent, moet u zeven keer in mijn oog spugen om een genezing te bewerkstelligen." Nadat zij dit had gedaan, zei R. Meir tegen haar: "Ga uw echtgenoot vertellen: 'U zei mij eenmaal te spugen, en ik heb zeven keer gespuugd.'" Later wierpen zijn leerlingen tegen: "Waarom hebt u ons niet verteld wat er gebeurd was? Wij zouden de echtgenoot hierheen hebben gebracht en hem hebben geslagen totdat hij ermee instemde terug te nemen wat hij gezegd had, en vrede te sluiten met zijn vrouw." R. Meir antwoordde: "Als God toestond dat Zijn heilige naam werd uitgewist om vrede te stichten tussen een man en zijn vrouw, dan kan Meir zeker afzien van zijn waardigheid."

Bron ↗