16. Wanneer de vlam is afgedekt

Zoals we hebben geleerd, mag men, als voedsel niet voldoende gekookt is (welke definitie van “voldoende”, zoals omschreven in de vorige sectie, men ook aanhoudt), het niet op het vuur laten staan voordat Shabbat begint, omdat men ertoe zou kunnen komen op Shabbat de vlam hoger te zetten. Men mag dit echter wel doen als de vlam is afgedekt. Het afdekken van de vlam, waardoor de hitte ervan wordt verminderd, dient als een herinnering om de vlam niet later hoger te zetten. Bovendien, mocht iemand het vergeten en de vlam hoger willen zetten, dan zou hij zien dat het vuur is afgedekt en zich herinneren dat dit verboden is, en zou hij er dus van afzien verder te gaan. Daarom mag men voedsel dat niet voldoende gekookt is op een elektrische plata laten staan, aangezien de verwarmingselementen daarvan afgedekt zijn.

Men mag het vuur ook afdekken door een blekh (metalen plaat) over de branders te plaatsen en er voldoende gekookt voedsel op te laten staan, aangezien het afdekken van het vuur een duidelijke aanwijzing en herinnering is dat het Shabbat is, wat effectief voorkomt dat men het vergeet en de vlam hoger zet. Idealiter wordt het ook aanbevolen de knoppen die de vlammen van de branders regelen, af te dekken.[15]

Hoewel men voedsel op een blekh of plata mag zetten, zelfs als het niet volledig gekookt is, is het le-khatĥila beter dat al het voedsel volledig gekookt is voordat Shabbat begint. Zolang het niet volledig gekookt is, is elke handeling die het sneller zal doen koken volgens de Tora-wet verboden. Bijvoorbeeld, als men het deksel van een pot heeft gehaald die voedsel bevat dat niet volledig gekookt is, mag men het deksel niet terugplaatsen. Evenzo mag men de pot niet naar een hetere plek op de plata verplaatsen (zoals uitgelegd in sectie 3). Daarom verdient het de voorkeur om alleen volledig gekookt voedsel op een plata te laten staan (SSK 1:72).

[15]. In de tijden van de Wijzen werd voedsel gekookt en verwarmd in een fornuis dat kolen bevatte. De Wijzen verordenden dat als de kolen werden verwijderd of met as bedekt, het was toegestaan om er voedsel te laten staan, zelfs als het nog niet eetbaar was. Aangezien wij tegenwoordig niet op kolen koken maar op gas- of elektrische branders, is er niets wat werkelijk lijkt op het verwijderen van de kolen. Niettemin kan het proces van het bedekken van het vuur met as eenvoudig worden nagebootst door de vlam af te dekken. Het doel van het bedekken van de kolen was hun hitte te verminderen zonder ze volledig te doven, zodat men er nog mee kon koken. De Wijzen waren niet bezorgd dat men zou vergeten dat het Shabbat was en het vuur zou aanwakkeren, omdat het feit dat de kolen bedekt waren hem eraan zou herinneren dat het Shabbat was en dat dit verboden is. Het afdekken van een gasvlam met een blekh dient hetzelfde doel; het herinnert mensen eraan dat het Shabbat is, zodat er geen zorg is dat zij de vlam hoger zullen zetten. Daarom is het niet nodig de knoppen op het fornuis af te dekken. Inderdaad stelt SSK hfst. 1 n. 218 (op grond van MB 253:14) dit, evenals Or Le-Tziyon 2:17:2; Shvut Yitzĥak vol. 2, p. 21 in naam van R. Yosef Shalom Elyashiv; en R. Shlomo Zalman Auerbach zoals aangehaald in Me’or Ha-Shabbat vol. 2, p. 628. Dit wordt ook vastgelegd door Igrot Moshe OĤ 1:93, die stelt dat de sleutel is de vlam af te dekken, ook al moet men le-khatĥila ook de knoppen afdekken. Shevet Ha-Levi 3:49 is van mening dat het primaire vereiste is de knoppen af te dekken om de mogelijkheid van het hoger zetten van de vlam te voorkomen, maar vereist eveneens het afdekken van het vuur. Menuĥat Ahava 1:3:1 stelt dat het volstaat om ofwel het vuur ofwel de knoppen af te dekken. Zie n. 13 hierboven, die een nog mildere positie vermeldt, maar deze volgen wij niet.

Bron ↗