20. Hanaĥa en Haĥzara op een Plata

Zoals we in de vorige sectie hebben geleerd, staan zelfs degenen die streng zijn toe om voedsel dat vóór Shabbat op een plata werd geplaatst van de plata af te halen en terug te zetten. Daarom mag men, als voedsel vóór Shabbat aan de rand van de plata werd geplaatst, het naar het midden verplaatsen om het op Shabbat effectiever te laten opwarmen, aangezien het al op de plata stond en dit niet als een nieuwe plaatsing wordt beschouwd. Dit geldt natuurlijk alleen voor voedsel dat volledig gaar is. Als het voedsel niet volledig gaar is, zal elke handeling die de temperatuur van het voedsel verhoogt het koken, en is dus verboden door de Tora-wet.

Evenzo mag iemand die twee plata's gebruikt op Shabbat een pan van de ene naar de andere verplaatsen, zolang het voedsel in de pan volledig gaar en nog heet is. Als men een pan met volledig gaar voedsel vóór Shabbat op een blekh heeft geplaatst, en het vuur eronder gaat op Shabbat uit, mag hij de pan naar een tweede blekh of plata verplaatsen. Zolang het voedsel nog heet is, is het duidelijk dat het vóór Shabbat op de plata stond, en het verplaatsen naar een andere plata wordt dus als haĥzara beschouwd en niet als eerste plaatsing.[21]

Wanneer men talrijke gerechten voor Shabbat wil opwarmen, mag men twee lagen pannen op de plata plaatsen. Het voedsel voor de vrijdagavond mag in de onderste laag pannen worden geplaatst en eruit worden gehaald wanneer het voor de maaltijd nodig is. De pannen die erbovenop stonden mogen vervolgens op de plata worden geplaatst, zolang het voedsel erin volledig gaar is. Dit wordt niet als een nieuwe plaatsing beschouwd zolang ze yad soledet bo zijn en de bedoeling van de persoon altijd was om ze rechtstreeks op de plata te plaatsen zodra daar ruimte voor zou zijn.[22]

Als men volledig gaar voedsel wil opwarmen, en er is een open vuur, mag men het vuur met een blekh afdekken, er een bord op zetten (volgens de positie van de meeste poskim, hierboven geciteerd in sectie 18), en het voedsel op het bord plaatsen. Zelfs als deze afdekking de vorm van de vlam verandert, is het niet verboden, aangezien de sterkte van het vuur onaangetast blijft (SSK hfst. 1 n. 66).

[21]. Sommigen zijn echter streng en menen dat, aangezien het vuur eronder is uitgegaan, het is alsof de pan op de grond rust. Dus als men hem naar een andere plata wil verplaatsen, wordt dit als een nieuwe plaatsing beschouwd, en is het verboden tenzij hij een omgekeerd bord onder de pan plaatst. Dit is de opinie van SSK 1:27. N. 79 aldaar citeert echter de redenering van R. Shlomo Zalman Auerbach om soepel te zijn. Igrot Moshe neemt eveneens de laatstgenoemde benadering aan in OĤ 4:74, Bishul §38, en dit is ook de opinie van R. Shmuel Wosner en R. Yosef Shalom Elyashiv zoals geciteerd in Otzrot Shabbat 70:89-90. Deze hele bespreking is alleen relevant voor de strenge benadering, die het niet toestaat om koud voedsel op de plata te plaatsen, zoals uitgelegd in sectie 18 en n. 19. Maar voor degenen die soepel zijn en menen dat men volledig gaar koud voedsel op een plata mag plaatsen (Yeĥaveh Da'at en Igrot Moshe), mag men zeker in dit geval soepel zijn.[22]. Sommigen zijn echter streng en menen dat, aangezien de pannen op de bovenste laag niet op de plata rustten, het rechtstreeks naar de plata verplaatsen ervan als een nieuwe plaatsing zou worden beschouwd, wat volgens de strenge opinie beschreven in sectie 18 verboden is. Dit is de benadering van SSK 1:44, Ĥazon Ish 37:11, en Shevet Ha-Levi 1:91. (Ĥazon Ish meent ook dat men deze pannen niet boven op een lege pan mag plaatsen, zoals uitgelegd in Az Nidberu 3:14.) In SSK n. 125 wordt de redenering van R. Shlomo Zalman Auerbach genoemd om soepel te zijn en te vertrouwen op de positie van Ran. Aangezien we in sectie 18 zagen dat sommigen menen dat men le-khatĥila volledig gaar koud voedsel op de plata mag plaatsen, mogen in dit geval zelfs degenen die gewoonlijk streng zijn le-khatĥila soepel zijn.

Er is nog een geval waarin de poskim het oneens zijn over haĥzara: Als er een grote pan op een plata of blekh staat waarvan de warmtebron is afgedekt, mag men de inhoud ervan dan in een kleinere pan gieten en die kleinere pan vervolgens op de plata plaatsen? Volgens MA 253:20 is dit verboden, terwijl het volgens SHT 253:47 toegestaan is. Daarom stellen SSK hfst. 1 n. 49 en Brit Olam, dinei hashhaya ve-hatmana §17, dat men le-khatĥila streng dient te zijn, maar dat men indien nodig soepel mag zijn. Het lijkt redelijk om in dit geval zelfs le-khatĥila soepel te zijn, aangezien we ook de opinie kunnen inroepen die toestaat om le-khatĥila dingen op de plata te plaatsen (zie sectie 18 hierboven). Wat vloeistoffen betreft, zoals uitgelegd in n. 12, menen sommigen dat het volgens SA 253:4 verboden is vanwege het mogelijke verbod op koken. Maar Rema en andere poskim menen dat het zelfs volgens SA in tijden van noodzaak toegestaan is.

Bron ↗