03. Libun en Kibus

De melakha van Libun is het reinigen van wol of linnen en het witmaken ervan voordat er kleding van wordt gemaakt. Kibus, wat verwijst naar het wassen van kleding, is een tolada van deze melakha (MT 9:10-11).

Er zijn drie stadia van Kibus: weken, schrobben en uitwringen. Aangezien in elk stadium een deel van het vuil in de kleding wordt verwijderd, is elk stadium verboden volgens de Tora-wet. Wij zullen deze stadia nu in detail beschrijven.

Ten eerste wordt Kibus gedaan door een kledingstuk in water te weken. Door het weken worden vlekken op de kleding lichter, en een deel van het vuil dat in de kleding is opgenomen wordt verwijderd en overgebracht naar het water. Daarom is het volgens de Tora-wet verboden om vuile kleding in water te weken. Men mag bijvoorbeeld geen vuile babykleding in water laten liggen, ook al is men van plan de eigenlijke wasbeurt na Shabbat te doen, aangezien het weken het reinigingsproces in gang zet.

Het tweede stadium is het schrobben van de kleding terwijl deze nog nat is. Dit is de belangrijkste fase van Kibus, omdat door het schrobben het vuil dat aan de kleding vastzit wordt verwijderd en in het water verdwijnt.

Het derde stadium is het uitwringen van de kleding en het verwijderen van het water dat zij heeft opgenomen. Wanneer het water uit de kleding wordt gewrongen, wordt ook het vuil dat naar het water is overgebracht verwijderd. Aangezien er bij elke wringbeweging een beetje vuil meekomt, is het volgens de Tora-wet verboden. Zelfs als kleding nat is geworden in de regen, mag men deze niet drogen door haar uit te wringen, aangezien dit haar zeker ook enigszins zal reinigen. Om ervoor te zorgen dat men niet alsnog iets uitwringt, verboden de Wijzen het oprapen van kleding die doornat is. Desondanks mag men kleding die in de regen nat is geworden blijven dragen. Deze toestemming geldt zelfs voor een geval waarin men de natte kleding had uitgetrokken; als men niets anders heeft om aan te trekken, mag men deze weer aantrekken. Men mag haar echter niet zonder reden verplaatsen (SA 301:45-46).

Soms is er een vierde stadium – het drogen van de kleding met warmte. Na het uitwringen van de natte kleding wordt deze vaak op of bij een warmtebron geplaatst om te drogen. Hierdoor verdampt het resterende vocht samen met eventueel resterend vuil, waardoor de kleding schoon en helder achterblijft. Dit was vroeger onderdeel van de manier waarop ruwe wol werd verwerkt. Nadat het was geschoren en gewassen, werd het in een oven witgemaakt. Deze handeling wordt Libun genoemd en is volgens de Tora-wet verboden. Daarom mag men een natte jas of een natte handdoek niet naast een verwarming plaatsen als de temperatuur yad soledet bo zal bereiken (SA 301:46; zie hierboven 10:4).

Het is belangrijk om te beseffen dat niet alleen het wassen van een heel kledingstuk verboden is. Zelfs het verwijderen van één enkele vlek is volgens de Tora-wet verboden. Dit verbod geldt ongeacht of de vlek wordt verwijderd met water, speeksel of een ander reinigingsmiddel, inclusief kerosine of benzeen. Evenzo, als er op Shabbat een vettige substantie op een kledingstuk is gevallen, mag men er geen talkpoeder op strooien om vlekvorming te voorkomen (SSK 15:27).

De Wijzen verboden ook dingen die anderen zouden kunnen doen denken dat men een Tora-verbod overtrad en op Shabbat kleding waste. Daarom mag kleding die op Shabbat nat is geworden niet aan een waslijn of dergelijke worden opgehangen. In plaats daarvan moet zij ergens worden opgehangen waar mensen gewoonlijk geen kleding ophangen nadat deze is gewassen, zoals over een stoel of op een hanger. Niettemin mag kleding die vóór Shabbat is opgehangen om te drogen, gedurende Shabbat aan de lijn blijven hangen (SA 301:45).[1]

[1]. Als een "alleen chemisch te reinigen" pak nat wordt, mag het aan een waslijn worden opgehangen, aangezien niemand zal denken dat het op Shabbat is gewassen. Evenzo mag een handdoek die nat wordt door normaal gebruik op zijn gebruikelijke plaats worden opgehangen. Men mag ook een plastic tafelkleed ophangen, aangezien dit op Shabbat met water mag worden afgespoeld, zoals hieronder in paragraaf 5 wordt uitgelegd. De algemene regel is dat men elke handeling mag verrichten die er niet toe zal leiden dat mensen vermoeden dat hij op Shabbat kleding heeft gewassen. Zie SSK 15:13; Yalkut Yosef 302:79-82; Menuĥat Ahava 2:12:23.

Bron ↗