02. Vrijdag

Hoewel er gedurende de hele week een zekere mate van voorbereiding op Shabbat zou moeten plaatsvinden, is de voornaamste tijd om voor te bereiden de vrijdag, zoals gezegd wordt: "Maar op de zesde dag bereiden zij wat zij hebben binnengebracht" (Shemot 16:5). Net zoals in de woestijn de Joden vroeg op vrijdagochtend het manna verzamelden dat de voorgaande nacht was gevallen, zo is het ook een mitswa om ijverig te zijn en zich op vrijdagochtend op Shabbat voor te bereiden (SA 250:1).[1] Het is een lofwaardig gebruik voor vrouwen om op vrijdag vroeg op te staan, challabrood voor Shabbat te bakken en de mitswa van hafrashat ĥalla te verrichten (Rema 242:1).

Hoewel er een mitswa is om op vrijdag vroeg boodschappen te doen, zou men dat niet vóór Shaĥarit moeten doen. Evenzo, als men gewoonlijk Tora studeert na het bidden, zou men deze routine moeten aanhouden en daarna onmiddellijk voedsel kopen en zich voorbereiden op Shabbat. Men mag alleen vóór Shaĥarit boodschappen gaan doen als er een reële zorg is dat er, als men wacht, geen voedsel voor Shabbat meer in de winkel zal zijn (MB 250:1).

Aĥaronim hebben geschreven dat het verkieslijk is om voedsel voor Shabbat op vrijdag te kopen in plaats van op donderdag, aangezien het op vrijdag duidelijker is dat de aankopen worden gedaan om Shabbat te eren. Er is ook nog een andere reden: in het verleden, toen er geen koeling was, was er geen manier om voedsel vers te houden. Daarom moest men, om er zeker van te zijn dat het Shabbat-voedsel van superieure kwaliteit zou zijn, op vrijdag boodschappen doen en koken. Echter, als er voedingsmiddelen zijn die op vrijdag misschien niet verkrijgbaar zijn of waarvan de bereiding zeer tijdrovend is, dan zouden die op donderdag gekocht moeten worden; dit gold toen en geldt zeker nu (MB 250:2).

Als men voor twee mogelijkheden staat – al het voedsel op vrijdag koken en op vrijdagavond uitgeput zijn, of op donderdag koken, het voedsel koelen en kalm Shabbat ingaan – dan zou hij het koken op donderdag moeten voltooien en enkele kleine dingen overlaten voor de vrijdag. Dit komt doordat de voornaamste mitswa is om Shabbat te eren en ervan te genieten, dus het is belangrijk dat hij die alert en ontspannen ingaat.

Er zijn gezinnen waar er zoveel spanning gepaard gaat met het proberen alles gedaan te krijgen vóór Shabbat dat de vrijdag een ergerlijke dag wordt, vol ruzies en angst. Het is als het ware alsof er satanische krachten aan het werk zijn, die proberen woede en onenigheid aan te wakkeren en Israël te beletten Shabbat op de juiste manier en in vrede te verwelkomen. De Talmoed vertelt van een echtpaar dat elke week vóór Shabbat vreselijke ruzies had. R. Meir verbleef in hun buurt, en gedurende drie weken bezocht hij hen op vrijdag, totdat hij vrede tussen hen stichtte. Daarna hoorde hij de stem van een aanklagende engel jammeren: "Wee mij, want R. Meir heeft mij uit dit huis verjaagd" (Gittin 52a). Om deze engel geen opening te geven, moet men de Shabbat-voorbereidingen zo goed organiseren dat men Shabbat vreugdevol en in vrede verwelkomt (dit wordt ook geïmpliceerd door Ezra's takana [verordening]; zie hieronder, sectie 4).

Er is een heilig gebruik om alle Shabbat-voorbereidingen tegen het middaguur op vrijdag te voltooien en daarna in de middag te rusten en Tora te studeren. Allen die dit gebruik volgen, hebben het voorrecht om Shabbat vreugdevol en in vrede te verwelkomen en zich werkelijk bewust te worden van de neshama yeterah (extra ziel) die hun op Shabbat wordt gegeven.

[1]. Noot van de redacteur: Hier en voortaan verwijzen verwijzingen naar SA en Rema naar Oraĥ Ĥayim, tenzij anders aangegeven.

Bron ↗