09. Lopen voor niet-Shabbat-doeleinden

Zelfs wanneer men een ontspannen wandeling maakt, mag men niet naar zijn velden of fabriek lopen om zijn werkweek uit te stippelen. Dit doen valt onder de categorie "uw zaken", waarmee men zich op Shabbat niet mag bezighouden, zoals gezegd wordt: "indien u haar eert, en niet gaat in uw eigen weg, noch naar uw zaken omziet" (Yeshayahu 58:13). Echter, als het niet duidelijk is dat zijn bedoeling is zijn werk uit te stippelen, is er geen verbod. Daarom mag men op Shabbat een wandeling maken zolang toeschouwers niet kunnen zien dat hij zijn velden overziet. Het is vroom om er op Shabbat helemaal van af te zien aan zaken te denken (zie SA 306:8).

Evenzo moet wie een huis aan het bouwen is op Shabbat de voortgang niet controleren, omdat het duidelijk is dat hij zijn werk uitstippelt, en wie van plan is zijn huis te verbouwen of uit te breiden, mag geen andere projecten bekijken als het duidelijk is dat hij de verbouwingen uitstippelt. Zo ook mag wie overweegt een appartement te kopen, op Shabbat geen appartementen te koop bekijken. Daarentegen mag wie overweegt een appartement te kopen, naar een straat lopen waar nieuwe appartementen worden gebouwd, ook al is zijn bedoeling ze te bekijken, zolang het eruitziet alsof hij gewoon een wandeling maakt en hij niet stopt om ze nauwkeurig te bekijken; op deze manier ziet hij er niet uit alsof hij zijn aankoop uitstippelt. Als men van plan is een elektrisch apparaat te kopen, mag men tijdens het lopen op straat etalages van apparatenwinkels bekijken. Hij mag echter niet naar prijzen kijken (SSK 29:10). Bovendien is het vroom om er op Shabbat helemaal niet aan deze zaken te denken.

Tegen het einde van Shabbat mag men niet naar de rand van de teĥum (Shabbatgrens) lopen om zo snel mogelijk na Shabbat arbeiders in te huren. Evenzo mag men op dat moment niet naar zijn veld, winkel of fabriek gaan om meteen na Shabbat met werken te kunnen beginnen. Aangezien het duidelijk is dat hij daar op Shabbat naartoe gaat om er daarna te werken, houdt hij zich in feite op Shabbat met zijn doordeweekse zaken bezig. Echter, als het niet duidelijk is dat dit de reden is waarom hij daarheen gaat, zoals bijvoorbeeld het geval is wanneer veel mensen daar wandelingen maken, dan mag hij daar op Shabbat lopen, ook al is hij van plan om arbeiders in te huren of meteen daarna met zijn werk te beginnen. Dit komt doordat het verbod alleen geldt wanneer het duidelijk is dat hij voor een werelds doel gaat (SA 306:1; MB ad loc. 1; BHL s.v. "she-me'ayen"; SA 307:9; MB ad loc. 40).[5]

[5]. Het verbod om op Shabbat naar de rand van de teĥum te lopen geldt wanneer men gaat om iets te doen dat niet op een toegestane wijze op Shabbat kan worden gedaan. Echter, als zijn doel is reeds geplukte vruchten te verzamelen die zich buiten de teĥum bevinden, of familieleden te bezoeken die buiten de teĥum wonen, is het lopen toegestaan, aangezien er geen wezenlijk verbod bij betrokken is (immers, als er een eruv was, zou het hem zijn toegestaan deze activiteiten zelfs op Shabbat te ondernemen). Daarentegen mag men op Shabbat niet naar de rand van de teĥum lopen met het doel na Shabbat vruchten te plukken of muktzeh-vruchten te verzamelen, omdat de handeling fundamenteel verboden is (er is geen manier om deze activiteiten op een toegestane wijze op Shabbat te ondernemen). Een soortgelijk principe beheerst het verbod op spreken, zoals beschreven in de volgende sectie. Men mag over een activiteit spreken als die op een toegestane wijze op Shabbat kan worden gedaan, zoals wanneer er een eruv zou zijn. Zo mag men op Shabbat spreken over plannen om de volgende dag een gebied te bezoeken teneinde daar vruchten te verzamelen (Shabbat 150b; SA 307:8; MB ad loc. 35. SAH, ad loc. 16 legt de grondslag van de toestemming uit. Orĥot Shabbat hfdst. 22 n. 7 suggereert aanvullende redenen ervoor).

Bron ↗