04. Het bereiden van een los mengsel met een shinui

Zoals we hebben gezien, is het Tora-verbod van Lash van toepassing op het vormen van een dik mengsel. Dit betekent dat veel afzonderlijke deeltjes één vaste massa worden die niet vloeit of zich uitspreidt wanneer men ze op een bord of in een kom laat liggen. Daarentegen is het naar Tora-recht niet verboden om een los mengsel te vormen dat van het ene gerei in het andere kan worden gegoten en dat zich uitspreidt wanneer men het op een bord of in een kom laat liggen. Dit komt doordat het maken van zo'n mengsel geen kneden inhoudt, maar slechts roeren. Maar omdat iemand ten onrechte zou kunnen aannemen dat hij, als hij een los beslag mag maken, ook een dik deeg mag maken, hebben de Wijzen een omheining rond de Tora opgericht en het vormen van een los mengsel verboden. Toch mag men zo'n mengsel maken met een shinui die dient als herinnering dat er een verbod in het spel is, zodat niemand uiteindelijk een dik mengsel zal maken.

De shinui mag bestaan in de volgorde waarin de ingrediënten aan de mengkom worden toegevoegd. Als normaal gesproken eerst de droge ingrediënten worden toegevoegd, gevolgd door de natte ingrediënten, dan moeten de natte ingrediënten eerst worden toegevoegd, gevolgd door de droge ingrediënten. Als normaal gesproken eerst de natte ingrediënten zouden worden toegevoegd, gevolgd door de droge ingrediënten, dan moet die volgorde worden omgekeerd. Wanneer men deze procedure volgt, moet men ervoor zorgen de vloeistof in één keer toe te voegen, zodat er bij het maken van een los mengsel niet alsnog een dik mengsel ontstaat.

Sommigen menen dat het niet nodig is om tijdens de roerfase een extra shinui toe te passen, zolang het mengsel niet zo krachtig wordt geroerd als men doordeweeks doet. Anderen zijn strenger en vereisen ook tijdens het roeren een shinui. Men mag bijvoorbeeld, in plaats van het beslag met een ronddraaiende beweging te roeren, in rechte lijnen roeren, van de ene kant naar de andere, of loodrecht. Als alternatief zou men het beslag met zijn vinger kunnen mengen, door de kom te schudden, of door het beslag van de ene kom in de andere te gieten. Le-khatĥila is het juist om aan alle poskim tegemoet te komen en zowel de volgorde waarin de ingrediënten worden toegevoegd als de wijze waarop het beslag wordt geroerd te wijzigen.

Wanneer de ingrediënten gewoonlijk niet in een bepaalde volgorde worden toegevoegd, moeten de droge ingrediënten eerst worden toegevoegd, gevolgd door de natte ingrediënten. Daarnaast moet de manier waarop het mengen wordt gedaan worden gewijzigd.[7]

Men mag vloeistof toevoegen aan een dik mengsel om het dunner te maken, aangezien dit het tegenovergestelde is van kneden. Kneden leidt ertoe dat afzonderlijke eenheden samenklonteren, terwijl het toevoegen van water de samenhang van de samenstellende delen verzwakt (BHL 321:15, s.v. "yakhol").

Hierdoor mag water aan rauwe tahini worden toegevoegd, aangezien dat het vloeibaarder maakt. Sommigen verbieden dit echter, omdat er tijdens het proces een fase is waarin het mengsel een beetje harder wordt (SSK 8:31). Niettemin volgt de halacha in de praktijk degenen die soepel zijn, aangezien het uiteindelijke resultaat een los mengsel is. Bovendien is volgens velen, omdat de sesamzaadjes in de tahini vóór Shabbat zijn gemalen en gemengd, het verbod van Lash niet langer van toepassing (SA 321:15). Om elke twijfel te vermijden, is het juist om met een shinui te mengen.

[7]. Volgens Derisha menen een aantal Rishonim dat het veranderen van de volgorde van de ingrediënten voldoende is. Terumat Ha-deshen §53 meent echter dat men ook de manier van roeren moet veranderen. SA 321:14 oordeelt dat men de manier van roeren niet hoeft te veranderen (Menuĥat Ahava 2:9:43; Ĥazon Ish 58:5 s.v. "u-mashma" lijkt eveneens geneigd zo te oordelen). Volgens MB 321:57 en Ben Ish Ĥai, Jaar 2, Mishpatim 18, verdient het echter de voorkeur om naast de volgorde van de ingrediënten ook de manier van roeren te veranderen. Wanneer de ingrediënten gewoonlijk niet in een vaste volgorde worden toegevoegd, moet men met de droge ingrediënten beginnen, volgens Terumat Ha-deshen, Eliya Rabba, Tosefet Shabbat en Ĥok Yaakov. Volgens Taz is het echter zo dat, aangezien het in zo'n geval onmogelijk is de volgorde van de ingrediënten te veranderen, het maken van zo'n mengsel eenvoudigweg verboden is. Deze meningsverschillen worden aangehaald door MB 321:57. Aangezien dit een rabbijnse wet is, mag men vertrouwen op degenen die soepel zijn (SSK 8:9; Menuĥat Ahava 2:9:39).

Bron ↗