15. Beveiligingssystemen

Wanneer een huisbeveiligingssysteem nodig is ter bescherming tegen dieven, zijn er twee mogelijke manieren om het op een halachisch aanvaardbare wijze in te stellen. De beste manier is om een tijdklok te gebruiken. Men kan de tijdklok zo instellen dat hij het systeem inschakelt tijdens de uren waarop mensen in bed liggen of het huis uit zijn, en het systeem uitschakelt tijdens de uren waarop mensen wakker zijn en in- en uitlopen. Het probleem hiermee is dat als de schema's veranderen, het systeem moet worden aangepast, en als dit het gebruik van elektriciteit met zich meebrengt, is het op Shabbat absoluut verboden. Heeft het systeem een externe tijdklok, dan mag men de huidige toestand verlengen, zoals hierboven uitgelegd (gedeelte 6; onder dwingende omstandigheden mag men de tijd ook verkorten, zoals uitgelegd in n. 7).

De tweede mogelijkheid is om een speciale sleutel te gebruiken die werkt via grama. Zo'n sleutel schakelt het beveiligingssysteem uit wanneer hij in de ene richting wordt gedraaid, en schakelt het in wanneer hij in de andere richting wordt gedraaid. Om overtreding te vermijden, mag de sleutel geen enkele onmiddellijke elektrische activiteit veroorzaken. In plaats daarvan activeert hij een mechanisme dat uiteindelijk de elektriciteit die het alarm voedt zal activeren of loskoppelen. Hoewel het verrichten van melacha via grama normaal gesproken le-khatĥila verboden is, mag men soepel zijn wanneer het enige alternatief tot verlies zal leiden.[15]

Een andere vraag met betrekking tot beveiligingssystemen betreft meldkamerdiensten. In veel gevallen geeft het systeem, als een inbraakalarm voor een huis of een auto wordt geactiveerd, een signaal aan een centrale meldkamer. Operators bij de meldkamer zien het signaal en nemen contact op met de eigenaar om erachter te komen wat er is gebeurd. Als de eigenaar niet opneemt, sturen de operators beveiligingspersoneel om de dieven in te rekenen. Mag men een beveiligingssysteem aanhouden waarbij zo'n dienst betrokken is?

Sommigen zijn streng en eisen dat de eigenaar van de meldkamerdienst verlangt dat deze zich ervan onthoudt om namens hem Shabbat te ontheiligen. Deze benadering zou vereisen dat de dienst op Shabbat niet-Joods beveiligingspersoneel inzet. Anderen staan het gebruik van een meldkamerdienst toe, zelfs als deze met Joden is bemand, met de stelling dat elke diefstal tegenwoordig een element van gevaar voor het menselijk leven met zich meebrengt. Daarom mag men een dienst inhuren die op Shabbat Joods beveiligingspersoneel inzet en uitstuurt. In de praktijk is het juist om een bedrijf te gebruiken dat probeert op Shabbat niet-Joods beveiligingspersoneel in te zetten. Is dat geen optie, dan mag men een bedrijf gebruiken dat hierin niet nauwgezet is. Als het alarm afgaat en de dienst belt om erachter te komen of een uitruk nodig is, moet men de telefoon opnemen, ook als het personeel niet-Joods is, teneinde te voorkomen dat zij een onnodige rit maken.[16]

[15]. Binnen deze tweede mogelijkheid zijn er twee toegestane opties. De eerste is om het zo in te stellen dat wanneer het systeem via grama wordt uitgeschakeld, alle sensoren stoppen met werken, en wanneer het opnieuw wordt ingeschakeld de sensoren hun werking hervatten. Het voordeel van deze optie is dat zolang mensen thuis zijn, geen enkele sensor wordt geactiveerd. Het nadeel is dat elke draai van de sleutel het elektrische systeem doet aan- of uitgaan. De tweede optie is om te regelen dat de sensoren altijd werken, terwijl de sleutel eenvoudigweg dient om het alarmsysteem aan en af te koppelen. Het nadeel van deze optie is dat elke beweging in het huis de sensoren activeert (zie het vorige gedeelte). Het voordeel is dat het draaien van de sleutel geen waarneembare elektrische activiteit veroorzaakt. Zelfs wanneer het systeem is ingeschakeld, zal het alarm niet afgaan als er geen dief binnenkomt.

[16]. Orĥot Shabbat 23:208 meent dat men geen beveiligingsdienst mag inhuren die onder Joods eigendom valt of Joodse werknemers in dienst heeft. Daarentegen meent R. Shaul Yisraeli (Amud Ha-yemini §17) dat de politie op Shabbat tegen dieven mag optreden, omdat het gevaar voor het menselijk leven voorkomt. Be-mar'eh Ha-bazak 4:43 past deze benadering ook toe op meldkamerdiensten. Tegenwoordig is er een bijkomende reden om soepel te zijn. Dieven in Israël staan vaak in verbinding met terroristen. Net zoals de Wijzen mensen in grenssteden toestonden om zich op Shabbat te verdedigen tegen rovers van stro en hooi (SA 329:6), zo mogen ook mensen die waar dan ook in Israël wonen, zich verdedigen tegen de diefstal van terroristen (hieronder 27:12). In de praktijk moet men de voorkeur geven aan een meldkamerdienst die probeert niet-Joodse bewakers in te huren. Niettemin is dit niet absoluut noodzakelijk, omdat de primaire positie is dat het voorkomen van diefstal eveneens het behoud van levens met zich meebrengt. Niet alleen dat, maar men mag de telefoon opnemen wanneer de meldkamerdienst belt om te controleren of er een inbraak is geweest. Dit is vergelijkbaar met het geval van ambulances, dat we hieronder in 27:10 bespreken. Alle valse alarmen veroorzaken gevaar voor het menselijk leven. Zie Harĥavot.

Het verbinden van een synagoge-ark met een alarmsysteem en het loskoppelen ervan wanneer de Tora-rollen worden uitgenomen om voorgelezen te worden, moet gebeuren door middel van grama, dat wil zeggen met een sleutel die het systeem pas enkele minuten nadat de sleutel is gedraaid activeert of deactiveert. In Teĥumin 1 stelde Rav Dasberg een uitstekende oplossing voor die niet eens grama vereist. Zie Harĥavot.

Bron ↗