05. Het gebruik van elektriciteit die op Shabbat is opgewekt

De stroomvoorziening is de hele week een vitale behoefte van de Staat Israël, ook op Shabbat. Het onderbreken of aantasten van de voorziening kan mensenlevens in gevaar brengen. Ziekenhuizen staan vol met apparaten die afhankelijk zijn van de stroomvoorziening, en zelfs in privéwoningen zijn er mensen die levensgevaarlijk ziek zijn en die afhankelijk zijn van elektrische apparaten om in leven te blijven. Politieagenten en veiligheidstroepen gebruiken elektrische apparatuur, en zonder elektriciteit zouden zij niet in staat zijn om adequaat op noodsituaties te reageren. Op koude dagen worden veel woningen verwarmd met behulp van elektriciteit. Als de elektriciteit op Shabbat zou worden onthouden, zouden baby's en zieken waarschijnlijk gevaar lopen. Zeer hete dagen kunnen ook een zeker risico vormen voor degenen die ziek zijn en airconditioning nodig hebben. Bovendien bewaren wij tegenwoordig voedsel gedurende langere tijd in koelkasten en vriezers, en dit voedsel kan bederven als de elektriciteit wordt afgesneden. Onder een grote bevolking zouden waarschijnlijk sommigen voedselvergiftiging oplopen, wat levensbedreigend kan zijn.

Daarom is het noodzakelijk dat het Israëlische elektriciteitsbedrijf (IEC) – waarvan de werknemers overwegend Joods zijn – ononderbroken elektriciteit levert, ook op Shabbat. Als er ergens een storing in de elektriciteitsvoorziening is, moet alles wat nodig is om die te verhelpen worden gedaan. Aangezien technici het net op Shabbat mogen repareren, mag iedereen profiteren van de elektriciteit die vervolgens wordt opgewekt, ook al werd zij op Shabbat hersteld. De enige uitzondering is wanneer een stroomstoring plaatsvindt in een klein gebied waarvan met zekerheid bekend is dat er geen gevaar voor mensenlevens mee gemoeid is, in welk geval de reparatie niet op Shabbat uitgevoerd mag worden. Als zij desondanks door Joden op Shabbat werd uitgevoerd, mag men pas een uur na Shabbat van de elektriciteit profiteren. (R. Shlomo Zalman Auerbach, geciteerd in SSK hfdst. 32 n. 182; hieronder, 26:6).

Tot onze grote spijt is het bekend dat IEC-werknemers op Shabbat activiteiten verrichten die niet essentieel zijn om de elektriciteitsvoorziening te waarborgen, maar die bedoeld zijn om geld te besparen. Bovendien zou het, als er meer bewustzijn van Shabbat-naleving zou zijn, mogelijk zijn om het gehele elektriciteitsopwekkende systeem te automatiseren en de noodzaak van menselijk ingrijpen weg te nemen zonder extra kosten. Het zou slechts nodig zijn om een paar werknemers in de elektriciteitscentrales te hebben, die het systeem in de gaten houden en noodsituaties oplossen. Aangezien het IEC echter in feite niet probeert te voorkomen dat er op Shabbat melacha wordt verricht, oordeelden verschillende vooraanstaande rabbijnen dat men op Shabbat geen gebruik zou moeten maken van zijn elektriciteit (maar in plaats daarvan een plaatselijke generator zou moeten gebruiken), om te voorkomen dat men profiteert van Shabbat-ontheiliging of die op enigerlei wijze ondersteunt. (Zie Ĥazon Ish, OĤ 38:4.)

In de praktijk mag deze elektriciteit echter op Shabbat gebruikt worden, zelfs in Israël. Het is waar dat het IEC vóór Shabbat maatregelen zou kunnen nemen om sommige van de Shabbat-overtredingen te vermijden. Niettemin ontheiligen de technici, wanneer zij doen wat nodig is om de elektriciteitsvoorziening te waarborgen, de Shabbat niet, aangezien elektriciteit noodzakelijk is opdat mensen kunnen leven. Hierdoor mag iedereen van de elektriciteit profiteren. Aangezien de consumenten niet profiteren van de melachot die door de IEC-technici worden verricht met als enig doel geld te besparen, en het vanuit hun oogpunt beter zou zijn als de procedures geautomatiseerd waren, mogen zij op Shabbat van de elektriciteit profiteren (zie Ha-ĥashmal Ba-halakha vol. 2 hfdst. 1; Menuĥat Ahava 1:24:1). Wij hebben onlangs vernomen van inspanningen om het net te automatiseren en Shabbat-ontheiliging te voorkomen.

Bron ↗