21. Voedsel terugzetten in de oven

Als een pan met voedsel in een hete oven stond, en de pan uit de oven werd gehaald zodat er voedsel uit kon worden genomen, mag hij niet worden teruggezet in de oven. Hier zijn twee redenen voor. Ten eerste, aangezien er niets is dat de temperatuur van de oven verlaagt, is er een zorg dat men, wanneer men voedsel terugzet in de oven, vergeet dat het Shabbat is en de temperatuur hoger zet. Ten tweede lijkt deze handeling op koken. Eén mogelijke oplossing voor beide problemen is om het voedsel in een vierzijdige metalen doos in de oven te plaatsen. In zo'n situatie zijn we niet bezorgd dat men de temperatuur van de oven zal verhogen, en lijkt het er ook niet op koken wanneer hij het voedsel erin terugzet, aangezien mensen normaal gesproken geen voedsel in een doos koken. Het lijkt erop dat men ook soepel mag zijn als men een pan of omgekeerd bord op de bodem van de oven plaatst en vervolgens het voedsel erin schuift. Daarnaast dient men de ovenknoppen af te dekken.[23]

Om voedsel terug te zetten in een oven, moet men voldoen aan de voorwaarden die nodig zijn om haĥzara toe te staan, zoals hierboven uiteengezet (sectie 19). Met andere woorden, aangezien het voedsel in de oven stond, en de persoon die het eruit haalde de bedoeling had het terug te zetten, lijkt dit niet op koken. Men mag echter geen koud voedsel in een hete oven plaatsen, aangezien dat wel op koken lijkt.

Als de oven door een tijdschakelaar wordt bestuurd, mag men volledig gaar voedsel in de koude oven plaatsen, zodat het zal opwarmen wanneer de oven aanslaat. Dit lijkt niet op koken, aangezien de oven uitstaat. Om de zorg te vermijden dat men de temperatuur zou kunnen verhogen, moeten de knoppen worden afgedekt of moet het voedsel op een omgekeerde pan worden geplaatst. Sommige poskim verbieden dit echter, omdat zij menen dat ook al staat de oven uit, het plaatsen van voedsel erin om op te warmen op koken lijkt. In de praktijk mag men echter, aangezien de wet rabbijns is, op de soepele opinie vertrouwen.[24]

Sommige mensen hebben een plata met een compartiment dat erbovenop is opgesteld, waarin pannen kunnen worden geplaatst. Voedsel dat uit zo'n plata werd gehaald, mag worden teruggezet in het compartiment. Dit lijkt niet op koken, omdat niemand in zo'n compartiment kookt, en het enige doel ervan is om gerechten op de plata warm te houden (SSK 1:79). Degenen die volledig gaar koud voedsel op de plata plaatsen (zoals uitgelegd in sectie 18) mogen ook voedsel op dit soort plata plaatsen. Degenen die streng zijn, mogen het voedsel op een omgekeerd bord plaatsen. Het plaatsen van dingen in het compartiment wordt niet als hatmana beschouwd (zie hieronder), omdat het verbod op hatmana alleen relevant is wanneer de pan in volledig contact staat met wat hem omringt, terwijl in dit geval niet alle zijden van de pan het compartiment raken.

[23]. Men mag een gaar voedsel om twee redenen niet terugzetten in de oven: opdat hij de kolen niet zou aanwakkeren (de vlam verhogen), en omdat het op koken lijkt. Zo stellen SSK 1:19 en Minĥat Yitzĥak 3:28. Als men echter een doos in de oven plaatst en het voedsel in de doos terugzet, is het volgens Igrot Moshe OĤ 4:74, Bishul 27, toegestaan, omdat zodra men een handeling verricht om de warmte te verminderen, er geen vrees is dat hij Shabbat zal vergeten en de warmte zal verhogen. Het lijkt ook niet langer op koken. Hilkhot Shabbat Be-Shabbat 1:5:25, p. 237 stelt iets soortgelijks in naam van R. Elyashiv. Shabbat Ke-halakha 1:9:36 staat het toe als men het voedsel boven op een omgekeerde pan terugzet, waardoor de warmte wordt verminderd (het equivalent van het afdekken van de kolen) en men aantoont dat men niet kookt. Volgens AHS 253:17 is er tegenwoordig nooit een zorg dat het terugzetten van voedsel in een oven op koken lijkt. Eerdere bronnen leggen uit dat mensen vroeger in een oven kookten en voedsel erbovenop verwarmden. Daarom leek het op koken wanneer iemand voedsel in een oven plaatste. Maar de hedendaagse ovens zijn zo gebouwd dat men er geen voedsel bovenop kan verwarmen, en dus wordt zelfs het verwarmen van voedsel (zonder te koken) bewerkstelligd door voedsel in de oven te plaatsen. Daarom duidt het plaatsen van voedsel in de oven niet noodzakelijkerwijs aan dat men kookt. Shevet Ha-Levi 3:48 en Menuĥat Ahava 1:3:8 stellen dit ook. Toch is het nog steeds nodig om een handeling te verrichten die overeenkomt met het afdekken van de kolen om mensen eraan te herinneren de vlam niet hoger te zetten. Volgens Shevet Ha-Levi doet men dit door een pan als barrière te plaatsen tussen het verwarmingselement onderin de oven en het voedsel, terwijl dit volgens Menuĥat Ahava kan worden bewerkstelligd door de knoppen af te dekken. Yalkut Yosef 253:8 staat het terugzetten van het voedsel zelfs toe zonder omgekeerde pan of afgedekte knoppen, omdat verwarmingselementen die niet zichtbaar zijn naar zijn opinie als afgedekt worden beschouwd, en er geen zorg is dat men de vlam zal bijstellen. Dit alles is op voorwaarde dat men voldoet aan de vereisten die nodig zijn om haĥzara toe te staan.[24]. R. Levi Yitzhak Halperin staat dit in zijn boek Kashrut Ve-Shabbat Ba-mitbaĥ Ha-moderni toe, omdat het plaatsen van voedsel in de oven, wanneer deze uitstaat, niet op koken lijkt. Om de mogelijkheid van het verhogen van de temperatuur te voorkomen, dienen de knoppen te worden afgedekt of verwijderd. Het verdient le-khatĥila ook de voorkeur de oven op een lagere temperatuur in te stellen dan gewoonlijk voor koken wordt gebruikt. Dit wordt geciteerd in Peninei Hora'ah, p. 113 en is de beslissing van R. Lior. Yabi'a Omer 10:26 is in zekere zin nog soepeler. Ĥazon Ish 38:2 verbiedt dit, evenals Minĥat Yitzĥak 4:26:10; SSK 1:32; Orĥot Shabbat 2:68; Hilkhot Shabbat Be-Shabbat vol. 1, p. 251; en Shvut Yitzĥak 2:9:1-2. Zie ook Harĥavot bij sectie 17.

Bron ↗