05. Het vormen van een gemeenschap met behulp van voedsel ter waarde van twee maaltijden

Zoals we hebben gezien (sectie 1 hierboven), is het, om een reshut ha-rabim of karmelit te transformeren in een reshut ha-yaĥid waarin dragen is toegestaan, niet genoeg om het in een hek of tzurat ha-petaĥ te omsluiten. Er moet ook een gemeenschap worden gevormd onder alle bewoners van het omsloten gebied. Dit wordt bereikt door middel van brood dat gezamenlijk eigendom is van elke bewoner van het omsloten gebied. Het is niet nodig om brood te gebruiken dat van een van de vijf graansoorten is gemaakt; rijstbrood is ook aanvaardbaar (SA 366:8). Als er minder dan achttien mensen in het omsloten gebied wonen, volstaat het om voldoende gezamenlijk bezeten brood te hebben zodat ieder persoon het volume van één grogeret (gedroogde vijg) heeft. Als er precies achttien mensen zijn, is een volume van achttien grogarot vereist, de hoeveelheid die als het equivalent van twee maaltijden wordt beschouwd. Voor een groep van meer dan achttien bewoners – zelfs duizend – verandert de hoeveelheid brood die nodig is om een gemeenschap tussen hen allen te vormen niet, maar blijft uniform op twee maaltijden waard.

De poskim zijn het oneens over de precieze hoeveelheid van twee maaltijden waard aan voedsel. Het aanvaarde oordeel is dat le-khatĥila het volume van acht eieren (ongeveer 400 ml) moet worden gebruikt, terwijl be-di'avad het volume van zes eieren (ongeveer 300 ml) voldoende is (SA 368:3). Zoals hierboven vermeld, wordt dit gemeenschappelijke voedsel een eruv genoemd (letterlijk "samenvoeging"), omdat door middel ervan iedereen wordt samengevoegd of verbonden, en hun omsloten eigendom als een reshut ha-yaĥid wordt gedefinieerd.

Aangezien het eruv-brood toebehoort aan alle bewoners van de stad, mag ieder van hen het eten wanneer hij maar wil. Als de eruv tijdens Shabbat werd opgegeten, mogen de bewoners de rest van die hele Shabbat blijven dragen. Aangezien de eruv aanwezig was tijdens bein ha-shmashot op vrijdag (toen Shabbat begon), was de gemeenschap reeds gevormd. Voor de volgende Shabbat moet echter een nieuwe eruv apart worden gezet.[5]

Op een kibboets of overal elders waar alle bewoners samen eten in een gemeenschappelijke eetzaal, volstaat het om een tzurat ha-petaĥ rond het gebied op te richten. Het is in zo'n geval niet nodig om voedsel ter waarde van twee maaltijden apart te zetten, aangezien het voedsel in de gemeenschappelijke keuken dient om de algemene gemeenschap te vormen die voor een eruv nodig is.

[5]. Er zijn eigenlijk twee soorten "eruv" die een publiek domein in een privédomein transformeren: eruv ĥatzerot ("samenvoeging van binnenplaatsen") en shitufei mevo'ot ("delen van steegjes"). Het doel van een eruv ĥatzerot is om dragen toe te staan in een reshut ha-yaĥid die is verdeeld in gebieden die aan verschillende mensen toebehoren. De Wijzen verordenden dat men niet mag dragen van een huis dat aan de ene persoon toebehoort naar een huis dat aan een ander toebehoort, zelfs wanneer beide huizen een privédomein zijn. Aangezien ze aan verschillende mensen toebehoren, lijkt het gebied ertussen op een publiek domein. Door een eruv ĥatzerot apart te zetten, worden de huiseigenaren partners, en mogen ze van het ene huis naar het andere dragen. Het voedsel voor een eruv ĥatzerot moet in een van de huizen worden geplaatst (SA 368:3), en het moet uit brood bestaan (SA 368:1). Een shitufei mevo'ot daarentegen is doeltreffender, omdat het alle huizen, binnenplaatsen en straten in één domein transformeert, waarbinnen iedereen mag dragen. Daarom hoeft het voedsel voor een shitufei mevo'ot niet in een huis te worden geplaatst; een binnenplaats kan volstaan. Het hoeft ook niet uit brood te bestaan; twee maaltijden waard van welk voedsel dan ook is aanvaardbaar. Wanneer een shitufei mevo'ot apart wordt gezet, is er geen eruv ĥatzerot nodig. Dit is waarom tegenwoordig het gebruik is om het eruv-voedsel in de synagoge te laten; ook al kan die niet als een huis worden beschouwd, is de eruv geldig, omdat het in feite een shitufei mevo'ot is (SA 368:3; 386:1 en BHL ad loc.). Niettemin zorgen we, aangezien een shitufei mevo'ot ook als een eruv ĥatzerot kan dienen, ervoor dat we brood gebruiken.

Bron ↗