01. De principes van Piku'aĥ Nefesh (het redden van een leven)

Het redden van een leven heeft voorrang op Shabbat, zoals de Tora stelt: "Onderhoud Mijn inzettingen en wetten, die een mens moet doen en daardoor leven; Ik ben de Eeuwige" (Vayikra 18:5). De Wijzen leggen uit: "'daardoor leven' – en niet daardoor sterven" (Yoma 85b); de mitswot van de Tora werden gegeven opdat mensen daardoor zouden leven, niet sterven om ze te vervullen.[1]

Wij ontheiligen Shabbat om een reddingspoging te ondernemen, zelfs als de kans op succes klein is. Zo ontheiligen wij Shabbat om iemand medicijnen te brengen, zelfs als het slechts in een klein percentage van de gevallen werkt, en zelfs als het een experimenteel geneesmiddel is dat mogelijk niet werkzaam is. Wij ontheiligen Shabbat echter niet om een geneesmiddel te verkrijgen als er geen wezenlijke reden is om aan te nemen dat het zou kunnen helpen (MA 328:1; Rema, YD 155:3; Orĥot Shabbat 20:7).

In een geval van onzekerheid ontheiligen wij Shabbat nog steeds. Als bijvoorbeeld een gebouw instort, en wij niet weten of er iemand binnen was, en zelfs als er iemand binnen was, wij niet weten of hij nog leeft, ruimen wij het puin op Shabbat weg ondanks de onzekerheid (SA 329:2-5). De handeling van het wegruimen van puin ("mefakĥin et ha-gal") geeft zijn naam aan de algemene categorie piku'aĥ nefesh, die voorrang heeft op Shabbat.

Zelfs als een reddingspoging mislukt, beloont God allen die zich hebben ingespannen. Evenzo, als verschillende mensen naar verschillende plaatsen reden om een bepaald medicijn te verkrijgen dat iemand nodig had, ontvangen zij allen goddelijke beloning, ook al reisden sommigen van hen tevergeefs (Menaĥot 64a; SA 328:15).

Hoewel men Shabbat mag ontheiligen om een zieke te redden, dient iemand die weet dat hij op Shabbat voor een gevaarlijk zieke zal moeten zorgen, zich van tevoren zo veel mogelijk voor te bereiden om de melachot die hij op Shabbat zal verrichten te beperken, aangezien men zich vóór Shabbat op Shabbat moet voorbereiden (MB 344:11). Als het onzeker is of men op Shabbat voor een zieke zal moeten zorgen, is het goed om zich vóór Shabbat voor te bereiden, hoewel het niet verplicht is (MB 330:1). Als iemand bijvoorbeeld soms wordt opgeroepen om voor gewonden te zorgen, dient hij bij voorkeur hechtpleisters en stoffen verbanden vóór Shabbat klaar te leggen, zodat hij ze op Shabbat niet hoeft te knippen.

Het is goed voor een vrouw die moet bevallen om haar ziekenhuistas vóór Shabbat klaar te maken. Als het aanstaande echtpaar van plan is met hun auto naar het ziekenhuis te rijden, dienen zij bij voorkeur onnodige spullen vóór Shabbat uit de auto te halen. De aanstaande moeder hoeft echter niet de Shabbatot rond haar uitgerekende datum in de buurt van het ziekenhuis door te brengen, aangezien dat een buitensporige last is die men niet verplicht is op zich te nemen op vrijdag. Als zij op Shabbat naar het ziekenhuis moet reizen, mag zij dat doen, aangezien het redden van een leven voorrang heeft op Shabbat (SSK 32:34 en 36:6-7).

[1]. Het redden van een leven heeft voorrang op alle mitswot, met uitzondering van de drie kardinale zonden: afgoderij, moord en seksuele overtredingen. Met betrekking tot deze drie luidt de regel "Men moet zich laten doden en niet overtreden" (San. 74a; MT, Wetten van de grondbeginselen van de Tora 5:1-2). De straf die de Tora voorschrijft voor Shabbat-ontheiliging is steniging, de zwaarste straf in de Tora en dezelfde straf die is bepaald voor afgodendienst. Niettemin, als het gaat om levensreddende handelingen, wordt het verrichten van melacha op Shabbat niet als een overtreding beschouwd. Daarentegen worden de drie kardinale zonden als overtredingen beschouwd, hoe nijpend de situatie ook is. Dit is omdat als men er een van overtreedt, zijn leven alle betekenis verliest, en hij dood en verderf over de wereld brengt.

Bron ↗