01. De principes van Boneh, Soter en Makeh Be-patish

De melacha van Boneh (bouwen) is de melacha waardoor de Misjkan (de Tabernakel) werd gebouwd. De melacha omvat het egaliseren van de grond ter voorbereiding op het oprichten van de Misjkan erop en zodat mensen gemakkelijk in de voorhof ervan kunnen lopen. Zij omvat ook het oprichten van de wanden van de Misjkan, de bedekking ervan en de poort van de voorhof.

Het bouwen van wat dan ook op de grond of in een huis, of het toevoegen van wat dan ook aan een reeds bestaande constructie, is een overtreding van een Tora-verbod. Daarom, als iemand een klein gat in een muur of een binnenplaats opvult, cement of pleister aan een muur toevoegt, of water toevoegt aan vers gestort beton om het te verstevigen (een proces dat bekendstaat als uitharden), heeft hij een Tora-verbod overtreden (Shabbat 102b; 73b).

Elke activiteit die op grond van Boneh verboden is, mag niet ongedaan worden gemaakt, op grond van de melacha van Soter (afbreken), aangenomen dat er een doel aan de afbraak verbonden is. Als de handeling van het ongedaan maken destructief is, is die rabbijns verboden. Voorbeelden van doelgerichte afbraak zijn het vernietigen van iets om het effectiever te herbouwen, het graven van een gat in de grond om funderingen te leggen, of het boren van een gat in een muur om er een schroef in te plaatsen (Shabbat 31b; MT 10:15).

Soms kan afbraak op zichzelf doelgericht zijn. In zulke gevallen overtreedt men, zelfs als er geen bedoeling is om te bouwen, toch Boneh. Voorbeelden hiervan zijn het verwijderen van overtollig cement dat aan de vloer of muur vastzit, het graven van een gat om er dingen in te verbergen, of het maken van een gat in een muur om er dingen in te verbergen (Shabbat 102b).

Een aanvullende melacha die verbonden is met bouwen is Makeh Be-patish (het aanbrengen van de laatste hand). Bijvoorbeeld, nadat de bouw van een huis voltooid is, steken er soms stenen uit de muur. Die worden dan vaak naar beneden gehamerd om het oppervlak van de muur gelijkmatig te maken. Evenzo blijven er na het voltooien van de vervaardiging van een metalen gereedschap soms ruwe randen achter die met een hamer worden gladgemaakt. Beide handelingen zijn verboden op grond van Makeh Be-patish. Toladot van deze melacha zijn het repareren van kapot gereedschap, het verbeteren van gereedschap waarvan de vervaardiging voltooid is, en het installeren van een raam om lucht te laten circuleren en licht te laten binnenkomen (MT 10:16). Er zijn verschillende opinies in de Gemara over de vraag of bepaalde bouwgerelateerde activiteiten verboden zijn op grond van Boneh of op grond van Makeh Be-patish (Shabbat 102b). Wij zullen dit soort meningsverschillen niet verkennen, aangezien het voornaamste doel van dit werk is om mensen te leren wat rabbijns en volgens de Tora-wet toegestaan en verboden is.

Het maken van kaas op Shabbat is volgens de Tora-wet verboden omdat het bestanddelen doet stollen en samenklonteren, op de wijze van bouwen (MT 7:6). Het maken van sneeuwballen of sneeuwpoppen is ook verboden; maar aangezien deze niet blijven bestaan, is het verbod rabbijns.

Bron ↗