04. Make-up aanbrengen

Een van de 39 melachot die op Shabbat verboden zijn, is Tzove'a (verven). Krachtens de Tora-wet is dit beperkt tot langdurige verven of kleurstoffen die worden aangebracht op oppervlakken die ze gedurende langere tijd zullen behouden (zie hieronder 18:5). De Wijzen verboden echter zelfs kleur die niet gedurende langere tijd zal blijven zitten, en zelfs als deze wordt aangebracht op een oppervlak dat de kleur niet zal behouden. Een voorbeeld hiervan is het verbod op het gebruik van make-up, die de huid voor korte tijd kleurt. Dienovereenkomstig mag men geen oogschaduw, blush, lippenstift of heldere lipgloss gebruiken die glans geeft. Evenzo mag men zelfs geen heldere nagellak gebruiken, omdat de glans die deze geeft als kleur wordt beschouwd. Hoewel dit verbod betrekking heeft op het aanbrengen van make-up, is het verwijderen van make-up met water of katoen toegestaan. Wattenschijfjes gedrenkt in water mogen niet worden gebruikt, vanwege het verbod van Seĥita.

Het is ook verboden om foundation aan te brengen, een cosmeticaproduct dat wordt gebruikt om de huidskleur egaler te maken. Dit verbod is zwaarder dan het verbod op het gebruik van andere soorten make-up, omdat men daarbij niet alleen het rabbijnse verbod van Tzove'a overtreedt, maar mogelijk ook het Tora-verbod van Memare'aĥ (zie de volgende sectie) als men crème-foundation gebruikt.

Men mag echter wel poeder gebruiken, of het nu wit of gekleurd is, omdat poeder geen kleefmiddel heeft. Alleen wanneer het materiaal dat voor het kleuren wordt gebruikt aan de huid hecht, is er sprake van een verbod van Tzove'a; daarentegen, als het slechts op het oppervlak van het gezicht blijft en er niet aan hecht, mag men het aanbrengen (Igrot Moshe OĤ 1:114; Yeĥaveh Da'at 4:28). Sommigen zijn zelfs in zulke gevallen streng (Maharam Brisk 1:23; Beit Yisrael §56). Aangezien deze onenigheid echter een rabbijns verbod betreft, is de halacha in overeenstemming met degenen die soepel zijn.

Het verbod op het dragen van make-up is een van de moeilijkst na te leven verboden. Voor een vrouw die gewend is elke dag make-up op te doen, is het niet gemakkelijk om dit op Shabbat na te laten, vooral omdat het juist Shabbat is waarop iedereen er zijn best op doet om er op zijn best uit te zien. Maar als we de kwestie dieper verkennen, kunnen we wellicht suggereren dat dit juist verband houdt met het hoofdidee van Shabbat, een dag van heiligheid en rust. Shabbat is wanneer we een pauze nemen van de spanning die we de hele week ervaren. We werken zo hard om onszelf aan anderen te presenteren als mooier dan we van nature zijn, in een poging te voldoen aan de wrede en oppervlakkige schoonheidsnormen van de samenleving. Daarentegen helpt Shabbat ons werkelijk te ontspannen door ons geloof en vertrouwen in de goddelijke voorzienigheid te versterken. We kunnen deze spirituele ontspanning bereiken wanneer we een innerlijke aanvaarding van het bestaan zoals het is bereiken, en een waardering van onze natuurlijke schoonheid, die we accentueren met kleding en sieraden. Dit is oneg Shabbat (Shabbat-vreugde).

Niettemin mag, en moet men zelfs, vóór Shabbat make-up opdoen. De Wijzen stellen: "Wie zich vóór Shabbat inspant, zal op Shabbat eten" (AZ 3a). Tijdens de week is het onze taak om de wereld te herstellen, te verbeteren en voor te bereiden op Shabbat. Dit stelt ons in staat het goddelijke licht vollediger op te nemen. Maar als we niet in staat zijn onszelf volledig op Shabbat voor te bereiden – bijvoorbeeld omdat we weten dat make-up die op vrijdag wordt aangebracht niet de hele Shabbat zal blijven zitten – moeten we, zodra Shabbat is aangebroken, kalm en vreugdevol het bestaan aanvaarden zoals het is. Juist deze aanvaarding is wat ons in staat zal stellen de wereld gedurende de week te blijven herstellen en verbeteren.

Bron ↗