06. Welke procedure dient te worden gevolgd wanneer twee gezinnen samen eten

Wanneer een gezin een ander gezin voor Shabbat ontvangt, menen sommigen dat alleen de gastvrouw kaarsen met een berakha dient aan te steken, terwijl de gast zonder berakha dient aan te steken, aangezien het niet duidelijk is of het voor haar nodig is om aan te steken. Dit is de opvatting van de Shulĥan Arukh en het gebruik in sommige Sefardische gemeenschappen. De opvatting van Rema en de meeste poskim is echter dat de gast wel degelijk een berakha mag uitspreken wanneer zij haar kaarsen aansteekt, omdat elke extra kaars bijdraagt aan meer licht. Dit is het gebruik van Asjkenazische Joden en sommige Sefardim, zoals die uit Marokko.

In de praktijk hoeft dit vraagstuk zich tegenwoordig niet voor te doen, omdat elk huis verscheidene kamers heeft, en het gebruikelijk is gasten een eigen kamer te geven. Iedereen is het erover eens dat als een gast daar aansteekt, zij de berakha mag uitspreken. Evenzo, wanneer de keuken en de eetkamer afzonderlijke kamers zijn, mag de gast met een berakha in de keuken aansteken terwijl de gastvrouw in de eetkamer aansteekt. Weliswaar is de primaire plaats om kaarsen aan te steken daar waar de maaltijden zullen worden genuttigd, maar er is een mitswa om ook in andere kamers enig licht te hebben. Daarom is het, wanneer twee gezinnen samen Shabbat doorbrengen, aan te raden dat de gastvrouw op de voornaamste plaats aansteekt, namelijk aan of nabij de tafel, en dat de gasten op extra plaatsen zoals de keuken of slaapkamers aansteken (zie MB 263:38 en gedeelte 2 hierboven).

Evenzo, als de gastheren een afzonderlijk appartement voor hun gasten hebben geregeld, is het het beste dat de gast kaarsen met een berakha aansteekt in het gastenappartement. Om van het licht van deze kaarsen te kunnen genieten, dient zij ervoor te zorgen kaarsen aan te steken die blijven branden tot zij van hun Shabbatmaaltijd terugkeren. Als zij gewone kaarsen aansteekt, dient zij ervoor te zorgen in de buurt ervan te blijven tot het donker begint te worden. Anders kan een familielid de kaarsen vóór de maaltijd gaan bekijken. Want als niemand de kaarsen op Shabbat zelf bekijkt, vervullen zij hun doel van het eren van Shabbat niet, en bijgevolg waren haar aansteken en haar berakha tevergeefs.

In een hotel waar iedereen samen eet, is het het beste dat één vrouw met een berakha in de eetzaal aansteekt terwijl de overige vrouwen in hun slaapkamers aansteken (SSK 45:9). De meeste hotels verbieden echter het aansteken van kaarsen in slaapkamers omdat het brandgevaarlijk is, en daarom richten zij in de eetzaal van het hotel een tafel met kaarsen in waar alle vrouwen kunnen aansteken. Volgens het gebruik van de Asjkenazische Joden en sommige Sefardim mogen alle vrouwen met een berakha aansteken. Volgens het gebruik van veel Sefardische Joden dient echter alleen de eerste vrouw die aansteekt dit met een berakha te doen, en dienen de overigen zonder het uitspreken van een berakha aan te steken.

Er is nog een mogelijke oplossing. Eén vrouw kan in de eetzaal aansteken terwijl de overigen de mitswa met een berakha vervullen door een gloeilamp in hun slaapkamer aan te steken; zoals wij in het vorige gedeelte hebben geleerd, zijn de overgrote meerderheid van de poskim van mening dat men de mitswa mag vervullen met behulp van elektrisch licht. Zelfs voor degenen die de Rema volgen, verdient het de voorkeur een elektrisch licht in de eigen kamer aan te steken dan op een wijze aan te steken waarvan sommigen menen dat deze niet met een berakha mag gepaard gaan. Bovendien dient het aansteken van een elektrisch licht in de kamer meer een doel dan het aansteken van veel kaarsen in de eetzaal.

Als echter de lampen in de kamer allemaal tl-lampen zijn, mag men er geen berakha over uitspreken bij het aansteken, aangezien zij geen gloeidraad hebben die lijkt op de pit van een kaars (zie hierboven n. 3). In een dergelijk geval is het juist dat iedereen in de eetzaal aansteekt. Volgens de meeste Sefardim dient de eerste vrouw met een berakha aan te steken en de overigen zonder. Wie verder wil gaan dan het vereiste, dient een lamp met een gloeilamp mee te brengen en deze in een tijdschakelaar ("Shabbosklok") te steken. Zo kunnen zij zelfs in de hotelkamer met een berakha aansteken.[4]

[4]. Sommige Sefardische poskim oordelen dat als meerdere vrouwen op dezelfde plaats aansteken, elk van hen de berakha mag uitspreken. Dit is opgetekend door Yafeh La-lev 263:10; Gedulot Elisha §18; Kaf Ha-ĥayim §56. Shemesh U-magen 2:38 merkt op dat dit het Marokkaanse gebruik is. Aan de andere kant menen sommige Asjkenazische poskim dat men le-khatĥila rekening dient te houden met de opvatting van SA (Olat Shabbat; Shlah; SAH). Daarom dienen zelfs degenen die de Asjkenazische gebruiken volgen bij voorkeur aan te steken door gloeilampen in hun kamer aan te doen. Men dient er zorgvuldig voor te zorgen dat het licht later door een tijdschakelaar wordt uitgedaan, want als dat niet gebeurt, zouden zij moeite met slapen kunnen hebben en niet van Shabbat genieten.

AHS 263:6 stelt dat als enkele vrouwen tegelijkertijd aansteken, zelfs de strenge opvatting hun allen zou toestaan een berakha uit te spreken. Daarom verdient het naar zijn mening de voorkeur dat alle vrouwen in het hotel samen aansteken, zodat zij allen volgens alle opvattingen de berakha mogen uitspreken. Een andere mogelijkheid is dat één vrouw de berakha hardop uitspreekt en de overigen met "Amen" antwoorden.

Bron ↗