08. Zalven en kompressen

Zelfs wanneer het gebruik van medicijn is toegestaan, mag men geen plaatselijke medicatie (zoals crèmes of zalven) op een verband of een wond aanbrengen. Als iemand zalf aanbrengt en het oppervlak ervan gladstrijkt om het uit te smeren, overtreedt hij de Tora-wet, aangezien Memare’aĥ een tolada van Memaĥek is (Shabbat 75b; hierboven, 18:6). Het is ook verboden de zalf op het lichaam of het verband aan te brengen zonder het uit te smeren, uit vrees dat men het uiteindelijk zal uitsmeren. Zelfs als het verband vóór Shabbat met zalf is klaargemaakt, mag men het op Shabbat niet op de wond aanbrengen, uit vrees dat men het uiteindelijk zal uitsmeren (SA 328:25).

Om pijn te verlichten of te voorkomen staan de Wijzen echter toe dat men zalf rechtstreeks op een wond of verband aanbrengt, al moet wie dat doet erop letten het niet uit te smeren. Zat de zalf in een tube, dan dient hij de tube rechtstreeks op de wond te plaatsen. Zit het in een bakje, dan mag men de zalf aanbrengen met een tongspatel of een lepel. Het belangrijkste punt van zorg is dat het niet wordt uitgesmeerd. Wanneer het verband op de wond wordt geplaatst, zal de crème zich langs de zijkanten verspreiden. Niettemin is dit, zolang men het oppervlak niet opzettelijk gladstrijkt, niet verboden (SSK 33:14; hierboven, sectie 5).

Evenzo mag iemand die pijn heeft medicinale crème op zijn huid aanbrengen en het inwrijven totdat het volledig is opgenomen. Dit komt doordat het, zolang men wil dat alle crème wordt opgenomen, niet als Memare’aĥ wordt beschouwd. Wil men echter dat een deel van de crème op het oppervlak van de huid achterblijft om het glad te maken, dan is het aanbrengen van de crème door de Tora-wet verboden (Da’at Torah 328:26; R. Shlomo Zalman Auerbach geciteerd in SSK hfdst. 33 n. 64; gebaseerd op MA 316:24 en MB ad loc. 49; zie hierboven, 14:5, en Harĥavot).

Als iemand grote pijn lijdt die zijn hele lichaam verzwakt, wordt hij als een zieke beschouwd, en mag men hem met kompressen behandelen. Doeken die vóór Shabbat zijn bevochtigd, mogen hiervoor worden gebruikt. Indien nodig mag men op Shabbat een volkomen schone doek natmaken om als kompres te gebruiken (zie hierboven, 14:4 en n. 2). In elk geval moet hij er zeer goed op letten het kompres niet uit te wringen, hetzij om het water de zere plek te laten bereiken, hetzij om het na gebruik te reinigen (SSK 33:19; zie Harĥavot hier en hierboven, 12:8, 10).

Bron ↗