Shabbat · 11. Borer (Scheiden)

07. Met de hand en niet met een werktuig

Zoals we eerder zagen (paragraaf 2), mag men okhel uit psolet verwijderen op de gewone manier van eten, mits aan drie voorwaarden is voldaan. Een van de voorwaarden is dat het scheiden met de hand gebeurt en niet met een werktuig dat voor het scheiden is ontworpen. Zo mag men bijvoorbeeld geen zeef gebruiken om zaden te scheiden die met hun schillen vermengd zijn, zelfs niet als men ze meteen wil opeten.

Lepels en vorken worden niet beschouwd als werktuigen die voor het scheiden zijn ontworpen. Ze helpen de hand veeleer bij het vastpakken van voedsel. Daarom mag men een lepel of een vork gebruiken om okhel uit psolet te verwijderen. Als een gerecht bijvoorbeeld verschillende soorten voedsel bevat, mag men een vork gebruiken om de soort die men wil eruit te halen, op zijn bord te leggen en meteen op te eten.

Men mag geen olijfpitten verwijderen met een apparaat dat speciaal voor dit doel is ontworpen, aangezien dat een werktuig is dat voor het scheiden is ontworpen (SSK 3:59).

Mensen leggen vaak rijstkorrels in zoutvaatjes om te voorkomen dat het zout gaat klonteren. Hoewel de gaatjes van een zoutvaatje klein zijn en alleen het zout doorlaten (terwijl ze de rijst tegenhouden), mogen ze toch op Shabbat worden gebruikt, omdat hun doel niet is om te scheiden maar om zout te strooien. Het bewijs hiervan is dat mensen zoutvaatjes gebruiken zelfs wanneer er geen rijstkorrels in zitten (zie paragraaf 8 over een schiller, paragraaf 13 over een schuimspaan en Borer met een soeplepel, n. 15 over olijven, en paragraaf 14 over een theepot).