16. Gebruiksvoorwerpen, spellen, bestek en boeken

Net zoals het verbod van Borer op voedsel van toepassing is, geldt het ook voor andere voorwerpen, zoals boeken, gebruiksvoorwerpen en kleding (Taz; MB 319:15). Alle bovenstaande regels voor Borer met voedsel gelden ook voor andere mengsels. Met andere woorden, men mag uit een mengsel iets verwijderen dat men onmiddellijk wil gebruiken, omdat dit niet derekh melakha is maar de normale manier waarop dit voorwerp wordt gebruikt. Men mag het voorwerp echter niet verwijderen om het later te gebruiken. Evenzo mag men een mengsel niet sorteren, en al helemaal niet de voorwerpen verwijderen die men niet wil.

Bijvoorbeeld, als kinderen stukken van verschillende spellen door elkaar hebben gehaald, mogen deze niet worden gescheiden. Maar als de kinderen nu met een van de spellen willen spelen, mogen zij de gewenste stukken uit het mengsel verwijderen. Dit sorteren wordt niet beschouwd als derekh melakha maar als derekh misĥak (de normale manier van spelen), omdat een spel normaal gesproken begint met het uithalen van de stukken.

Er is ook een probleem van Borer bij door elkaar geraakt bestek. Hoewel de stukken groot zijn en het verschil tussen de verschillende soorten bestek duidelijk is, worden ze niettemin, wanneer er veel stukken zijn, als gemengd beschouwd. Daarom mag men bestek niet sorteren en elke soort apart leggen. Echter, bij het afwassen van het bestek mag men elk voorwerp apart afdrogen en in het juiste vak leggen, omdat dit niet inhoudt dat men het voorwerp uit het mengsel selecteert om het te sorteren. Veeleer pakt men elk stuk willekeurig op om het af te drogen, en zodra het in zijn hand is mag hij het in het juiste vak leggen.[20]

Voor een maaltijd mag men het door elkaar geraakte bestek pakken en de juiste stukken naast elk bord leggen. De reden is dat dit geen normale manier van sorteren is, maar veeleer de normale manier waarop men zich op een maaltijd voorbereidt. Deze toestemming geldt op voorwaarde dat het kort voor de tijd van de maaltijd wordt gedaan.

Borer kan ook van toepassing zijn op boeken. Bijvoorbeeld, als veel verschillende ĥumashim op een stapel door elkaar liggen, en een synagogebeambte de juiste ĥumashim aan de gelovigen wil uitdelen, mag hij de ĥumashim die niet worden gebruikt niet van de stapel verwijderen. Evenzo mag hij de juiste ĥumashim niet lang vóór de dienst van de stapel verwijderen. Veeleer mag men kort voor de tijd van de diensten de juiste ĥumashim van de stapel verwijderen, omdat dit niet derekh borer is maar veeleer de normale manier om boeken te pakken om te gebruiken.

Boeken op een plank worden niet als gemengd beschouwd. Daarom mag men boeken verwijderen waaruit men wil leren, zelfs als men de boeken pas uren later daadwerkelijk zal gebruiken. Iemand die veel boeken heeft gebruikt mag ze op Shabbat omwille van de netheid in de boekenkast terugzetten. In de loop van het terugzetten mag hij elk boek op zijn juiste plaats zetten (R. Shlomo Zalman Auerbach in SSK 3, nn. 220 en 239).

[20]. Yabi’a Omer 5:31 stelt, op basis van verschillende Aĥaronim, dat aangezien stukken bestek groot zijn en de verschillen tussen de soorten gemakkelijk waarneembaar zijn, ze niet als gemengd worden beschouwd, en dat daarom het verbod van Borer niet op hen van toepassing is. De meeste poskim menen echter dat Borer wél van toepassing is op een mengsel van bestek. Aangezien dit een geval van twijfel over een Tora-wet betreft, dient men streng te zijn. Dit is de benadering van SSK 3:85, Menuĥat Ahava 2:7:27, en vele anderen. We dienen op te merken dat men op Shabbat alleen vaat mag afwassen en afdrogen als het mogelijk is dat ze op Shabbat opnieuw zullen worden gebruikt; als ze pas na Shabbat zullen worden gebruikt, is dit verboden (SA 323:6; MB 29; hieronder 22:15).

Bron ↗