12. Bouillon scheiden van stukjes voedsel in soep

Men mag de bouillon niet scheiden van de groenten of noedels die in een soep zijn vermengd. Hoewel de bouillon, de groenten en de noedels allemaal eetbaar zijn, is het toch verboden om twee soorten voedsel te scheiden (zoals we in paragraaf 3 hebben gezien). Men mag ze echter in het gewone verloop van het eten scheiden, zolang aan de drie voorwaarden voor derekh akhila die in paragraaf 2 zijn afgebakend is voldaan (okhel uit psolet, niet met een gespecialiseerd werktuig, en voor onmiddellijke consumptie).

Daarom mag iemand die de bouillon meteen wil eten maar de groenten niet (waardoor die voor hem psolet worden), de soeppan kantelen en de bouillon in een kom afgieten. Hoewel de bouillon uit het mengsel wordt verwijderd, is dit niet verboden omdat de okhel uit de psolet wordt verwijderd. Men mag dit echter niet doen met behulp van een zeef of zelfs een werktuig dat niet specifiek voor het scheiden is ontworpen (zoals een vork of lepel) of een pandeksel (door deze dicht bij de kom te brengen en hem iets te openen, zodat alleen de bouillon erdoor kan). Daarentegen mag men een soeplepel gebruiken en hem alleen met bouillon vullen. Aangezien het gebruik van een soeplepel de gewone manier is om soep te scheppen, wordt het niet beschouwd als zeven met een werktuig.[13]

Als men alleen de groenten en noedels wil eten, mag men de pan niet kantelen om de bouillon eruit te gieten. Dit wordt beschouwd als het verwijderen van psolet uit okhel, wat verboden is zelfs als zijn doel is om de groenten en noedels meteen op te eten. Daarentegen mag men de soeplepel uit de soep tillen terwijl men hem dicht bij de zijkant van de pan houdt, op zodanige wijze dat hij zich alleen met groenten en noedels vult, omdat hij slechts het voedsel neemt dat hij wil en geen scheidingshandeling verricht. Zodra de soeplepel uit de pan is, mag men geen bouillon uit de soeplepel terug in de pan gieten, omdat dat inderdaad het verwijderen van psolet uit okhel zou zijn.

Als de groenten en noedels naar de bodem van de pan zijn gezakt en er heldere bouillon boven hen staat, wordt die bouillon niet beschouwd als met hen vermengd. Daarom mag zelfs wie de groenten wil eten de bovenstaande bouillon met een soeplepel verwijderen of de pan kantelen en de bouillon afgieten. Echter, na het afgieten van deze bovenlaag bouillon mag men de pan niet verder kantelen om de soep te verwijderen die met groenten en noedels is vermengd.[14]

[13]. Als men okhel uit psolet verwijdert voor onmiddellijke consumptie met behulp van een werktuig dat speciaal voor het scheiden is ontworpen (zoals een zeef), overtreedt men een Tora-verbod. Als hij scheidt met behulp van een werktuig dat niet specifiek voor het zeven is ontworpen (zoals een vork of een pandeksel), is het slechts rabbijns verboden, aangezien het een ongebruikelijke manier van scheiden is. SSK hfst. 3 n. 177 oordeelt dat het verboden kan zijn om een lepel of soeplepel tegen de zijkant van een pan te houden om alleen groenten op te vangen, aangezien dit zeven met behulp van een werktuig is. Om deze reden verbiedt Menuĥat Ahava 2:7:34 het geleidelijk vullen van een soeplepel met soep op zodanige wijze dat zich alleen vloeistof erin verzamelt. Orĥot Shabbat 3:75-76 haalt soepele opvattingen over deze kwestie aan. Nishmat Shabbat §144 doet dat eveneens. Het lijkt erop dat men in de praktijk soepel mag zijn, aangezien er geen verbod is op het verwijderen van okhel uit psolet op de gewone manier voor tamelijk onmiddellijke consumptie, en dit standpunt is weergegeven in de hoofdtekst. Hoe dan ook is dit een geval van twijfel over een rabbijnse wet, waarbij we doorgaans soepel oordelen.[14]. Shabbat 139b en SA 319:14 leggen uit dat men voorzichtig wijn van de ene fles in de andere mag overgieten. Om Borer te vermijden, moet men erop letten dat men stopt met gieten wanneer de wijnstroom stopt, voordat de druppels wijn die door de droesem sijpelen eruit beginnen te komen. In dit geval is er een meningsverschil over de vraag of men die laatste druppels wijn voor onmiddellijke consumptie mag uitgieten. De meeste poskim staan dit toe; aangezien hij de wijn wil die hij afgiet, wordt dit beschouwd als het verwijderen van okhel uit psolet, wat voor onmiddellijke consumptie is toegestaan (MA; MB 319:55; Yalkut Yosef 319:45). Volgens R. Shneur Zalman van Liadi (in deel 1 van zijn siddoer) en Eglei Tal is echter wat in het houder in zijn handen achterblijft het resultaat van Borer, wat betekent dat hij psolet uit okhel heeft verwijderd, wat zelfs voor onmiddellijke consumptie verboden is. Samengevat: volgens de meeste poskim mag soep die met groenten en noedels is vermengd worden afgegoten om de soep meteen op te eten. Hoewel sommigen dit verbieden, met als argument dat het wordt beschouwd als het verwijderen van psolet uit okhel, volgt de halacha de meerderheid van de poskim die stellen dat het wordt beschouwd als het verwijderen van okhel uit psolet. We kunnen hieraan de factor toevoegen dat sommige poskim het verwijderen van psolet uit okhel toestaan als het voor onmiddellijke consumptie is (Rid en Tur), zoals hierboven uitgelegd in n. 1. Bovendien stellen sommigen dat er geen verbod van Borer voor vloeistoffen is tenzij het scheiden wordt verricht met een werktuig dat speciaal voor dat doel is ontworpen (Responsa Maharitatz Yeshanot §203). Maar men mag de soep niet afgieten om de groenten te eten, aangezien dat volgens de meerderheid van de poskim als het verwijderen van psolet uit okhel kwalificeert.

Bron ↗