02. De wetten van Hav'ara

Wie een vuur van welke omvang dan ook ontsteekt dat aan een bepaalde behoefte voldoet, overtreedt een Tora-verbod. Het maakt geen verschil of hij het vuur start door stenen tegen elkaar te wrijven, door een vergrootglas te gebruiken om de zonnestralen op stro te bundelen, door een lucifer aan te steken, of door de elektriciteit aan te zetten. Het maakt ook niet uit of het vuur wordt gevoed door olie, kerosine of elektriciteit. Telkens wanneer men de bedoeling heeft een vuur te starten en daar ook in slaagt, overtreedt men een Tora-verbod.

Wie echter slechts vonken vrijmaakt, overtreedt het Tora-recht niet. Bovendien, als de vonken onbedoeld werden vrijgemaakt, is er helemaal geen verbod. Daarom mag men wollen of synthetische kleding dragen, ook al worden er soms vonken vrijgemaakt bij het aan- of uittrekken ervan. Aangezien deze vonken onbedoeld en zonder doel worden vrijgemaakt, is er geen verbod (SSK 15:76; Yeĥaveh Da'at 2:46).

Net zoals het naar Tora-recht verboden is een nieuw vuur te ontsteken, zo is het ook naar Tora-recht verboden een reeds bestaande vlam te vergroten. De wet op Yom Tov is anders; hoewel men dan ook geen nieuw vuur mag ontsteken, mag men een bestaande vlam hoger zetten. Op Shabbat echter mag men een vlam zelfs niet groter maken. Men mag bijvoorbeeld de vlam op een gaspit niet vergroten door aan de knop te draaien die de gastoevoer regelt. Evenzo mag men de kerosinetoevoer naar een kachel niet vergroten om de vlam te verhogen, noch op Shabbat olie toevoegen aan een brandende lamp (Beitza 22a).

Evenzo mag men kolen niet opporren, aangezien dit het vuur intensiveert (Kereitot 20a). Eveneens mag men de deur van een houtgestookte oven niet openen, omdat dit lucht in de oven laat binnenkomen en de gloeiende kolen aanwakkert, waardoor het vuur toeneemt (MB 259:21). Als de ovendeur al openstaat, of als er een vuur in een afgesloten ruimte is (zoals een open haard), mag men geen raam of deur openen die op het vuur uitkijkt, omdat er een sterke wind kan binnenkomen en de vlammen aanwakkeren. Als er geen bries is, mag men de deur of het raam openen (SA 277:2).

Terwijl een olielamp op een tafel staat, moet men proberen te voorkomen dat men de tafel schudt, omdat de olie dichter naar de pit kan bewegen en de vlam vergroten, een overtreding van Hav'ara. Indien het echter een waskaars op de tafel betreft, of als de olielamp een drijvende pit heeft, hoeft men zich geen zorgen te maken dat het schudden van de tafel de vlam zal vergroten (MB 277:18).

Bron ↗