06. Onmiddellijk gebruik

Zoals wij zagen (sectie 2), geldt het verbod van Borer alleen wanneer het wordt verricht door derekh melakha. Het scheiden van okhel uit psolet om het onmiddellijk op te eten wordt niet als Borer beschouwd omdat het derekh akhila is. Daarom mag iemand die noten voor zijn gezin wil pellen en ze onmiddellijk wil serveren dat doen. Maar als hij van plan is ze later te serveren, is het verboden door de Tora-wet, omdat dat derekh melakha is. Evenzo, als iemand een mengsel van watermeloenpitten en zonnebloempitten heeft maar alleen de zonnebloempitten wenst te eten, mag hij de zonnebloempitten niet verwijderen om ze later op te eten. Als hij dat doet, heeft hij het Tora-verbod van Borer overtreden. Als hij ze echter onmiddellijk wenst op te eten, mag hij alle zonnebloempitten verwijderen die hij wenst te eten.

Iemand die een maaltijd klaarmaakt mag genoeg voedsel scheiden voor het hele huishouden, inclusief gasten. Als bijvoorbeeld pinda's en amandelen door elkaar gemengd zijn en men wenst alleen amandelen te serveren, mag hij de amandelen eruit halen en ze vóór de maaltijd op een serveerschaal leggen om ze aan het einde van de maaltijd te serveren. Zelfs als de maaltijd drie uur duurt, wordt, aangezien het scheiden vlak na het begin van de maaltijd wordt gedaan en het normaal is om alle voedingsmiddelen die bij een maaltijd worden geserveerd van tevoren klaar te maken, het verwijderen van de amandelen als derekh akhila en niet als derekh melakha beschouwd.

Het cruciale punt is dat de okhel kort vóór de maaltijd moet worden verwijderd, dat wil zeggen tijdens de normale voorbereidingstijd voor de maaltijd. Als hij dat echter vóór de normale voorbereidingstijd doet, overtreedt hij het verbod van Borer. De precieze definitie van "de normale voorbereidingstijd" hangt af van het aantal mensen en de omvang van de maaltijd. Een maaltijd voor vijf vergt minder voorbereidingstijd dan een maaltijd voor dertig, en een maaltijd met één gang vergt minder voorbereidingstijd dan een maaltijd met drie gangen.

Als men niet precies weet wanneer de maaltijd zal beginnen, mag men de okhel voor de maaltijd een beetje vroeg van de psolet scheiden om te verzekeren dat de maaltijd op tijd begint. Men dient er echter op te letten het niet eerder te doen dan nodig is om te verzekeren dat de maaltijd op tijd klaar zal zijn.[6]

Als iemand van plan was okhel van psolet te scheiden voor de behoeften van een aanstaande maaltijd maar uiteindelijk merkt dat hij genoeg voor een extra maaltijd heeft klaargemaakt, heeft hij niet overtreden, zolang hij niet opzettelijk en bedrieglijk te veel heeft klaargemaakt (SAH 319:3; MB 5).[7]

[6]. Dit wordt geïmpliceerd door Rema 319:1 en MB ad loc. 4-6. Igrot Moshe OĤ 4:74, Borer 13 stelt dienovereenkomstig, evenals SSK 3:69 en Menuĥat Ahava 2:7:6. Ben Ish Ĥai, Jaar 2, Beshalaĥ 1 is soepel en staat Borer toe tot een uur vóór een maaltijd.[7]. Iemand die okhel van psolet scheidt om het later op te eten overtreedt een Tora-verbod. Zelfs als hij het uiteindelijk onmiddellijk opeet, heeft hij het verbod toch overtreden. Volgens Ben Ish Ĥai, Jaar 2, Beshalaĥ 3, heeft iemand die voedsel scheidde met de bedoeling het onmiddellijk op te eten maar zich daarna bedacht, een rabbijns verbod overtreden. SHT 319:5 presenteert een soortgelijk idee in naam van Pri Megadim. Als omstandigheden buiten zijn wil hem daarentegen verhinderden het onmiddellijk op te eten, heeft hij het verbod niet overtreden (Menuĥat Ahava 2:7:31).

Als iemand een mengsel van goede en rotte vruchten heeft en een fruitschaal voor zijn gasten wil klaarmaken, mag hij een hele schaal vol goede vruchten scheiden als dit de geaccepteerde manier is om fruit aan gasten te serveren, zelfs als hij weet dat zij slechts enkele vruchten zullen eten. Aangezien het presenteren van een volle schaal een manier is om zijn gasten te eren, oogst de gastheer onmiddellijk voordeel, zelfs van fruit dat onopgegeten blijft (Ben Ish Ĥai, Jaar 2, Beshalaĥ 3; SSK 3:44 en n. 129).

Bron ↗