09. Hete vloeistoffen in een vochtige beker gieten

Halakha is uniek in haar nauwkeurigheid en haar aandacht voor zelfs de allerkleinste details. Deze precisie verheft al onze handelingen en geeft hun een geestelijke betekenis en waarde. Het mag dan ook geen verbazing wekken dat het Tora-verbod op koken niet alleen geldt voor grote hoeveelheden voedsel, maar zelfs voor de kleinste druppels water. Daarom zijn sommigen van mening dat men geen heet water uit een boiler mag gieten in een beker waarin zich druppeltjes koud water bevinden, omdat het hete water het koude water zal koken. Daarom moet men de beker grondig droogmaken, en pas daarna mag men er heet water in gieten (Igrot Moshe, OĤ 1:93; Minĥat Yitzĥak 9:30; SSK 1:52).

Daarentegen zijn veel poskim van mening dat het niet nodig is de beker droog te maken, omdat dit gieten geen normale manier van koken is. Bovendien is het twijfelachtig of de druppels in feite wel zullen koken. En zelfs als zij dat doen, is het niet de bedoeling van de persoon dat zij koken, en weet hij ook niet of zij gekookt zijn. Zijn bedoeling wanneer hij het water giet, heeft niets te maken met deze druppeltjes. De halacha volgt deze benadering (Tzitz Eliezer 13:40; Shevet Ha-Levi 7:42; Yabi’a Omer 4:33).[8]

[8]. Het is waar dat men ten tijde van de Tempel, om aansprakelijk te zijn voor een zondoffer wegens koken op Shabbat, onwetend een hoeveelheid water moest hebben gekookt die ten minste voldoende zou zijn om een klein lichaamsdeel af te spoelen (MT 9:1). Niettemin is zelfs het koken van één druppel volgens de Tora-wet verboden. Dit ligt aan de basis van de opvatting van degenen die in ons geval streng zijn. Hoewel de vochtdruppeltjes zich in een kli sheni bevinden, werd het hete water toch uit een kli rishon gegoten, en de consensus is dat dit de buitenste laag van het voedsel kookt. Aan de andere kant zijn er veel redenen om in dit geval mild te zijn. Aangezien deze druppels niet op de normale manier gekookt worden, is het verbod rabbijns. Aangezien men geen baat heeft bij het resultaat van dit koken, wordt het beschouwd als een psik reisha de-lo niĥa lei, wat sommigen toestaan in het geval van een rabbijns verbod. Bovendien is dit misschien niet eens een psik reisha, aangezien het gegoten water de druppels mogelijk niet rechtstreeks bereikt (zie hierboven hfst. 9 n. 2). Daarnaast, volgens Ĥakham Tzvi §86, aangezien de reden dat de halacha ĥatzi shi’ur verbiedt (het overtreden van een verbod onder de strafbaarheidsdrempel) is dat de persoon het subjectief als belangrijk heeft aangemerkt, is er geen overtreding wanneer hij het verboden resultaat niet beoogt, zelfs niet als het een psik reisha is. Tzitz Eliezer 13:40 stelt evenzo dat deze druppels geen belang hebben. Bovendien kunnen we aan de vergelijking de positie van Rashbam toevoegen, dat irui uit een kli rishon niet kookt. Ook, als het vocht in de beker afkomstig is van heet water dat is afgekoeld, staan sommigen dit toe, met toepassing van het beginsel van ein bishul aĥar bishul hier (zie secties 5-6 hierboven). In de praktijk, aangezien zelfs degenen die dit verbieden toegeven dat het een rabbijns verbod is (omdat degene die het water giet er niet in geïnteresseerd is de druppels te koken), volgt de halacha degenen die mild zijn. Op grond van de meeste hier gepresenteerde redenen is het niet nodig om een lepel droog te maken die men wil gebruiken om voedsel uit een kli rishon te nemen (Shevitat Ha-Shabbat, Inleiding tot Mevashel 19; Tzitz Eliezer 13:40).

Sommigen maken zich zorgen over het toestaan van het gebruik van een elektrische boiler met een buisje langs de zijkant dat aangeeft hoeveel water erin zit. De vrees is dat naarmate het water in de boiler opraakt, een deel van het water uit het buisje de boiler in stroomt; als dit water koud was, zal het door het hete water in de boiler gekookt worden. Maar velen zijn hierover mild. Ten eerste is het niet de bedoeling van de persoon dat dit gebeurt. Bovendien kan het zijn dat het water in het buisje al yad soledet bo was. En zelfs als dit niet het geval is, kan het vóór Shabbat tot yad soledet bo gekookt zijn geweest. In dat geval mag men het, volgens degenen die van mening zijn dat ein bishul aĥar bishul op vloeistoffen van toepassing is (zie secties 5-6), op Shabbat opnieuw verwarmen (Az Nidberu 9:14; Yeĥaveh Da’at 6:21).

Bron ↗