Shabbat · 27. Zieken en het redden van levens

06. Naar het ziekenhuis reizen

Wanneer men een patiënt met spoed naar het ziekenhuis brengt, rijdt men normaal, zoals men gedurende de week zou doen. Hij dient niet te proberen met een shinui te rijden, aangezien dit vertraging kan veroorzaken of gevaarlijk kan zijn. Men mag in een privévoertuig naar het ziekenhuis reizen of een ambulance bellen. Alle voorwerpen die noodzakelijk zijn voor de patiënt of de vrouw in barensnood – vitale medicijnen, medische documenten en een geldig identiteitsbewijs – mogen van het huis naar de auto worden gedragen, zelfs in een gebied zonder een eruv. Zelfs voorwerpen die niet vitaal zijn voor het redden van levens maar wel belangrijk zijn voor de patiënt of zijn begeleider – waaronder verschoningen, voedsel en boeken – mogen naar het ziekenhuis worden meegenomen. Als er geen eruv is, dienen dergelijke voorwerpen met een shinui te worden gedragen. Bovendien dient de persoon die ze draagt rechtstreeks van het huis naar de auto te lopen zonder te stoppen, zodat de handeling van het dragen als een shvut di-shvut kwalificeert, wat in een geval van grote noodzaak is toegestaan. Muktzeh-voorwerpen mogen niet worden meegebracht, maar als zij samen met noodzakelijke voorwerpen in de ziekenhuistas zijn gepakt, mag men de tas meenemen. Muktzeh-voorwerpen die na Shabbat hard nodig zullen zijn – zoals geld en een mobiele telefoon – mogen op Shabbat met een shinui in de tas worden gedaan en samen met de tas naar het ziekenhuis worden meegenomen.[5]

Na aankomst bij het ziekenhuis en het parkeren op een plaats die de aankomst van andere voertuigen niet hindert, is het op het eerste gezicht verboden de auto uit te zetten. Immers, tot dusver was alle reizen ten behoeve van de patiënt; daarentegen zet men de auto uit ten behoeve van de auto zelf – om hem op slot te doen en ervoor te zorgen dat de accu's niet leeg raken. Daarom dient men, wanneer mogelijk, een niet-Jood te vragen de motor en koplampen van de auto uit te zetten en vervolgens de auto op slot te doen.

Als er geen niet-Jood beschikbaar is, of als het zoeken naar een waarschijnlijk de zorg voor de patiënt zal vertragen, mag men de auto en koplampen met een shinui uitzetten, zodat het verbod slechts rabbijns is. Hij mag bijvoorbeeld de sleutel vastpakken of de knop die de koplampen bedient met de rug van zijn vingers indrukken. Hij dient de auto ook met een shinui op slot te doen, bijvoorbeeld door op de afstandsbediening te drukken met de rug van zijn vingers. Dan, ook al gaan de koplampen daardoor aan, zal het met een shinui zijn gedaan. De reden dat dit alles is toegestaan, is dat de Wijzen toestonden dat men dergelijke stappen aan het einde van een reddingsinspanning neemt, om ervoor te zorgen dat mensen bereid zijn te doen wat aan het begin moet gebeuren. Immers, als een bestuurder weet dat hij zijn auto bij aankomst bij het ziekenhuis niet zal kunnen uitzetten en op slot doen, zou hij de volgende keer kunnen vermijden de patiënt überhaupt naar het ziekenhuis te brengen. Daarom stonden de Wijzen toe dat men enige rabbijnse verboden overtreedt om het gemakkelijker te maken voor die personen die helpen levens te redden.[6]


[5]. Velen stellen dat men vitale voorwerpen mag dragen als men simpelweg van het huis naar de auto loopt zonder te stoppen (aangezien onze straten volgens velen als een karmelit worden beschouwd, en als hij zonder te stoppen loopt is er volgens de meeste poskim geen Tora-verbod; zie 21 n. 3). Onder dringende omstandigheden mag men, als men niet kan bedenken hoe een shinui in te bouwen, op deze autoriteiten vertrouwen. Echter, le-khatĥila is het gepast voorwerpen met een shinui te dragen, waarmee aan de eisen van alle poskim wordt voldaan.
Veel halacha-boeken bevatten uitvoerige besprekingen over hoe te rijden met een shinui. Zich hiermee bezighouden zal het echter waarschijnlijk moeilijker maken levens te redden, en zou de bestuurder en passagier soms zelfs in gevaar kunnen brengen. Daarom is de regel dat men zonder shinui zou moeten rijden. Alleen iemand die weet hoe een shinui in te bouwen zonder iemands leven in gevaar te brengen, zou dit moeten doen. Nishmat Avraham (278:4, n. 37) presenteert deze benadering in naam van R. Shlomo Zalman Auerbach. Met betrekking tot muktzeh-voorwerpen, zie Harĥavot. Een soldaat die op Shabbat wordt opgeroepen mag zijn tefilin meenemen, omdat wij onder dringende omstandigheden vertrouwen op degenen die stellen dat tefilin geen muktzeh zijn (hierboven, 23:8).
[6]. Zie SSK 40:72, nn. 146, 153; Nishmat Avraham 278:4, nn. 24, 28; Yalkut Yosef 330:8. Wanneer een shinui wordt gebruikt om Kibui te verrichten, is het een shvut di-shvut, en is het toegestaan om verlies te voorkomen (hierboven, 9:11). Echter, wanneer men een shinui gebruikt en de koplampen worden aangezet, is er slechts één shvut bij betrokken. Niettemin is het toegestaan omdat de Wijzen toestonden Shabbat aan het einde van een reddingsinspanning te ontheiligen, om ervoor te zorgen dat er aan het begin geen aarzeling is. Wellicht is er een andere mogelijke reden voor verlichting: de handeling van het op slot doen van de auto, die ervoor zorgt dat de koplampen aangaan, zou louter rabbijns kunnen zijn, aangezien het een psik reisha de-lo niĥa lei is (aangezien men er niet in geïnteresseerd is de koplampen te activeren).