08. Het bereiden van thee op Shabbat

Wie thee wenst te bereiden met een theezakje, moet dit in een kli shlishi doen. Dit betekent dat hij eerst het hete water in een kop moet gieten (die een kli sheni wordt). Vervolgens moet hij vanuit deze kop het water in een andere kop gieten, die een kli shlishi wordt. Hij mag dan een theezakje in het water plaatsen.

Op het eerste gezicht zou het lijken dat men dit zelfs in een kli sheni zou mogen doen, aangezien de regel is dat een kli sheni niet kan koken. Echter, zoals we hebben vastgesteld, kan zelfs een kli sheni kalei ha-bishul koken, en sommigen zijn bezorgd dat theebladeren in deze categorie vallen. Daarbij geloven anderen dat er een rabbijns verbod is op het plaatsen van ongekookt voedsel in een kli sheni omdat het op koken lijkt (MA; MB 318:34). Daarom moet wie thee wenst te bereiden dit in een kli shlishi doen.

Sommigen zijn nog strenger. Zij menen dat, aangezien wij zien dat een theezakje zelfs in een kli shlishi kleur en smaak aan het water afgeeft, dit een aanwijzing is dat thee zeer gemakkelijk kookt, en dat men het daarom zelfs niet in een kli shlishi mag plaatsen (AHS; Ĥazon Ish). Volgens de meerderheid van de poskim is de regel dat een kli shlishi niet kookt echter absoluut, en mag men altijd ongekookt voedsel in een kli shlishi plaatsen. Daarbij bewijst het feit dat een theezakje in een kli shlishi kleur en smaak afgeeft niet dat het gekookt is. Het is een feit dat zelfs als je een theezakje in water doet dat slechts 40 °C is en niet heet genoeg om in het geheel te koken, het zakje toch kleur en smaak zal afgeven. Daarom mag men een theezakje in heet water in een kli shlishi doen.

Indien men vóór Shabbat thee-essence heeft bereid, mag men deze in heet water in een kli sheni gieten. Dit komt omdat de essence niet als kalei ha-bishul wordt beschouwd, zodat het in de kop gieten ervan niet op een handeling van koken lijkt.

Wie bijzonder nauwgezet is, en het le-khatĥila kleuren van voedsel vermijdt (zie 12:10 hieronder), dient de essence in een kli shlishi te gieten en er vanuit een kli sheni water op te gieten. Op deze wijze speelt de essence geen actieve rol in het kleuren van het water. Allen zijn het erover eens dat er in een dergelijk geval geen kwestie van kleuren is.

Indien de thee-essence op Shabbat opraakt, en alleen theebladeren overblijven zonder vloeistof, mag men nieuwe essence bereiden door heet water uit de boiler in een kop te gieten, die een kli sheni wordt, en vandaar het water op de theebladeren te gieten. Dit wordt niet als koken beschouwd, omdat de theebladeren reeds vóór Shabbat gekookt waren.[7]

[7]. Zoals we aan het einde van de vorige noot leerden, dient men theebladeren niet in een kli sheni te plaatsen, uit zorg dat het op koken lijkt. Evenzo moeten wij rekening houden met de mogelijkheid dat theebladeren kalei ha-bishul zijn, die niet in een kli sheni mogen worden geplaatst. Zelfs er vanuit een kli sheni op gieten is verboden. Maar indien de bladeren in een theezakje zitten, mag men er vanuit een kli sheni op gieten. Dit komt omdat gieten alleen de buitenste laag kookt, zodat de bladeren in het zakje niet zullen worden aangetast (Or Le-Tziyon 2:30:3; Yalkut Yosef 318:41).Zoals ik hierboven schreef, dient men, indien de vloeistof van de vóór Shabbat bereide thee-essence opraakt, heet water vanuit een kli sheni op de gekookte theebladeren te gieten. Aangezien de bladeren reeds vóór Shabbat gekookt waren, is er niet langer een verbod op het koken ervan. Het rechtstreeks vanuit de boiler in de houder van de essence gieten van water is verboden, aangezien de vloeistof van de essence reeds is afgekoeld, en veel poskim menen dat men deze in een dergelijk geval niet tot yad soledet bo mag verwarmen (zie paragraaf 5 hierboven; MB 318:39). Verder hebben de theebladeren wellicht niet volledig gekookt vóór Shabbat, in welk geval het water erop gieten hun koken zal voltooien. Maar irui vanuit een kli sheni is in dit geval zeker geen koken. Zelfs als wij bezorgd zijn dat de bladeren als kalei ha-bishul worden beschouwd, is er, aangezien zij reeds vóór Shabbat gekookt waren, geen zorg dat het gieten vanuit een kli sheni hen verder zal koken. Men hoeft zich evenmin zorgen te maken over het koken van het koude water dat met de bladeren is achtergebleven, omdat water zeker niet tot kalei ha-bishul behoort.

Bron ↗