03. Lezen bij kaarslicht

De Wijzen verordonneerden dat men op Shabbat niet bij het licht van een olielamp mag lezen, opdat de vlam niet zwak wordt en de lezer de lamp verstrooid zou kantelen zodat er meer olie de pit bereikt, en daarmee het Tora-verbod van Hav'ara zou overtreden. Weliswaar verordonneerden de Wijzen ook het ontsteken van Shabbat-lampen, maar dit dient een ander doel. Shabbat-kaarsen zijn bedoeld om licht te geven voor de maaltijd, niet voor het nauwkeurig bestuderen van teksten, en om iemand in staat te stellen door zijn huis te lopen zonder tegen meubels op te botsen. Daarentegen verboden de Wijzen het bij lamplicht doen van dingen die nauwkeurig onderzoek vereisen, uit bezorgdheid dat men in zo'n geval de lamp zou kunnen kantelen om beter te kunnen zien. Wie wenst te studeren bij het licht van een olielamp zou een vriend moeten vragen hem gezelschap te houden, om te verzekeren dat hij de lamp niet zal kantelen. Als alternatief kan hij samen met een vriend leren zodat zij op elkaar kunnen letten (Shabbat 11a; SA 275:1-3).

Veel poskim stellen dat een alleenstaand individu mag lezen bij het licht van een was- of paraffinekaars, omdat er geen bezorgdheid is dat hij de kaars zal kantelen. Anders dan bij een olielamp, waar het punt van het kantelen is om olie omhoog langs de pit naar de vlam te bewegen, zit de was in een kaars vast aan de pit en al dicht bij de vlam, zodat kantelen geen enkel doel zou dienen. Evenzo is er geen bezorgdheid dat men de pit zou kunnen bijstellen, aangezien kaarsen vanzelf goed branden, en er geen enkele noodzaak is ze bij te stellen zodra ze zijn aangestoken (MB 275:4; Kaf Ha-ĥayim 275:11).

Een individu mag studeren bij het licht van een elektrische lamp, zelfs als slechts één van twee gloeilampen in de lamp is aangezet, en zelfs wanneer de lichtintensiteit kan worden aangepast door middel van een dimmer; de verordening betreffende olielampen was vanwege de bezorgdheid dat men, als het licht zwak werd, de lamp zou kunnen kantelen om het licht te herstellen. Er was geen bezorgdheid dat men een extra lamp zou kunnen ontsteken of olie aan een bestaande zou kunnen toevoegen. Aangezien elektrisch licht niet zwak wordt, zijn we niet bezorgd dat men een extra licht zou kunnen aanzetten of een bestaand hoger zou kunnen zetten. Niettemin is het le-khatĥila aan te raden om de dimknop af te dekken met een briefje waarop "Shabbat" staat, zodat niemand per ongeluk het licht zal aanpassen (SSK 13:37; Yeĥaveh Da'at 6:20).

Bron ↗