06. Zegen en heiligheid

Shabbat is een bron van zegen en heiligheid, zoals geschreven staat: "En God zegende de zevende dag en heiligde hem, omdat Hij daarop ophield met al het werk van de schepping dat Hij had gedaan" (Bereishit 2:3). Evenzo lezen wij: "Want in zes dagen maakte de Eeuwige hemel en aarde en zee, en alles wat daarin is, en Hij rustte op de zevende dag. Daarom zegende de Eeuwige de dag van Shabbat en heiligde hem" (Shemot 20:11).

Het woord "kadosh" (heilig) heeft betrekking op het absolute, op datgene wat zich voorbij tijd en plaats bevindt. "Kadosh" betekent afgezonderd en transcendent, want alles wat tot het domein van het absolute behoort, is afgezonderd en onderscheiden van alle eindige dingen in de wereld. Het woord "zegen" (berakha) duidt op vermeerdering en groei. Hoe groter de kedusha die een voorwerp bezit, hoe groter de bron van zegen die het kan zijn. De heiligste van allen is God, de schepper van de wereld, Die is, was en zal zijn. Zijn licht en macht zijn oneindig, en Hij is de bron van zegen voor alle schepselen. Daarom wordt Hij "de Heilige, gezegend zij Hij" (Ha-Kadosh Barukh Hu) genoemd, want Hij is heilig (transcendent) en gezegend (Hij schenkt zegen).

God heiligde Shabbat en zegende hem. Hij heiligde hem door hem te onderscheiden van andere dagen, want daarop wordt de innerlijke essentie van de wereld geopenbaard. Hij zegende hem, doordat Hij door hem zegen schenkt aan alle andere dagen en aan alle werelden. Zo stelt de Zohar: "De zes weekdagen putten alle zegen uit de zevende dag" (II, 63b). Verder staat er: "Alle zegeningen van boven en beneden hangen af van de zevende dag, omdat alle hemelse zes dagen daaruit zegen putten" (ibid. 88a).

Doordat God op de zevende dag alle werk staakte, werd hij de meest geheiligde en wezenlijke van alle dagen; door hem schenkt God zegen aan de zes dagen en aan de wereld als geheel. Zo ook putten de Joden, door op de zevende dag alle werk te staken en zich te verbinden met de heilige bron van zegen, begrip van de grote waarde van elk verschillend soort werk dat wordt verricht om de wereld op te bouwen, en zo trekken zij zegen op zichzelf neer. Zo stellen de Wijzen: "Het vers 'De zegen van de Eeuwige zal rijk maken' (Mishlei 10:22) verwijst naar de Shabbat-zegen" (y. Berakhot 2:7). Zij stellen ook dat men door Shabbat te eren rijkdom verwerft, omdat Shabbat de bron van zegen is (Shabbat 119a).

Bron ↗