03. Elektrische apparaten die geluid produceren (telefoons en microfoons)

Zoals wij gezien hebben, omvat het verbod op het gebruik van elektrische apparaten op Shabbat ook microfoons en telefoons.

Ook als een telefoon vóór Shabbat in gebruik is, of als een microfoon vóór Shabbat is aangezet, mag men op Shabbat niet aan de telefoon spreken of een microfoon gebruiken, want daarmee verhoogt men de elektrische stroom die er doorheen loopt en overtreedt men een Tora- of rabbijns verbod. Daarnaast verboden de Wijzen hashma'at kol (het produceren van geluid) met een voorwerp dat specifiek daarvoor is ontworpen. Velen stellen dat iemand die in een microfoon spreekt dit verbod overtreedt (op grond van Rema 338:1). Bovendien lijkt het gebruik van een microfoon op een doordeweekse activiteit. Het kan ook lijken Shabbat te kleineren, aangezien degenen die het versterkte geluid horen waarschijnlijk zullen denken dat de microfoon op Shabbat is geactiveerd (Igrot Moshe, OĤ 3:55).[2]

Niettemin mag iemand die slechthorend is op Shabbat een elektrisch gehoorapparaat gebruiken dat op of in het oor rust, zolang het vóór Shabbat is aangezet en hij het volume op Shabbat niet aanpast. Wanneer hij wil gaan slapen, moet hij het apparaat verwijderen zonder het uit te zetten. 's Ochtends mag hij het weer indoen zonder het aan te zetten. Hoewel wij stelden dat men geen microfoon of telefoon mag gebruiken omdat het erin spreken de elektrische stroom verhoogt, geldt dit verbod alleen wanneer iemand er rechtstreeks in spreekt. Wanneer men echter normaal spreekt, is de activering van het apparaat in het oor van de drager bijkomstig en daarom een vorm van grama, die toegestaan is wanneer het werkelijk noodzakelijk is. Bovendien is er geen probleem van het produceren van geluid op Shabbat of het kleineren van Shabbat, aangezien het geluid alleen door de drager wordt gehoord.[3]

Net zoals men een microfoon niet vóór Shabbat mag aanzetten met de bedoeling hem op Shabbat te gebruiken, zo geldt dit ook voor het aan laten staan van een intercom gedurende Shabbat om de stemmen te horen van mensen die op bezoek komen, of om te horen wat er in de kinderkamer gebeurt. Weliswaar is het verbod minder ernstig wanneer men eenvoudigweg normaal in de kamer spreekt en niet rechtstreeks in de intercom, aangezien het dan een geval van grama is. Het is niettemin verboden, omdat het een doordeweekse activiteit is, het Shabbat kleineert, en het geluid produceert met een voorwerp dat daarvoor ontworpen is. Als de intercom echter per ongeluk gedurende Shabbat aan is gelaten, mag men, zolang men niet de bedoeling heeft hem te gebruiken, op een normale manier spreken in de kamer met de intercom.[4]

[2]. Als een Jood in de Verenigde Staten die geen Shabbat houdt een Joodse vriend in Israël belt wanneer Shabbat in Israël voorbij is maar het in de VS nog Shabbat is, mag laatstgenoemde niet met hem spreken, want hij profiteert van de Shabbat-ontheiliging van zijn vriend. Een Jood in Israël mag echter wel spreken met een niet-Jood die hem belt wanneer het in de VS Shabbat is, aangezien een niet-Jood niet verplicht is Shabbat te houden (SSK 31:27).

[3]. Er is geen probleem van hashma'at kol, aangezien het geluid alleen door de drager van het apparaat wordt gehoord. Het enige probleem is de elektrische werking van het gehoorapparaat. Sommigen verbieden inderdaad het gebruik van gehoorapparaten (Dovev Meisharim, Levushei Yom Tov §15; R. Yosef Shalom Elyashiv, aangehaald in Orĥot Shabbat 26:23). In de praktijk hebben echter velen de slechthorenden toegestaan gehoorapparaten te gebruiken, waaronder Igrot Moshe, OĤ 4:85. Degenen die stellen dat het inschakelen van een elektrisch apparaat zonder gloeidraad rabbijns verboden is omdat het een nieuwe stroom van elektriciteit in de draden schept, beschouwen het verhogen van de stroom niet als een nieuwe scheppende handeling. In het ergste geval zou het als een doordeweekse activiteit kunnen worden aangemerkt, in welk geval men soepel mag zijn in geval van een grote nood. Evenzo is er voor degenen die menen dat het inschakelen van een apparaat verboden is op grond van Boneh of omdat het een kli schept, hier geen probleem; aangezien het gehoorapparaat al aan staat, schept het verhogen van de stroom niets nieuws. Op grond van deze redeneringen staan de volgende autoriteiten het gebruik van een gehoorapparaat toe: R. Shlomo Zalman Auerbach; Tzitz Eliezer 6:6; SSK 34:28; Yabi'a Omer 1:19:19; Minĥat Yitzĥak 2:17. Zie Encyclopedia Talmudit deel 18, pp. 731-732. Het is waar dat Rav Kook in Oraĥ Mishpat §71 het spreken in een microfoon verbiedt, omdat de spraak elektrische stroom doet vloeien. Hij legt uit dat dit niet als grama kan worden beschouwd, aangezien het resultaat rechtstreeks en onmiddellijk is. Het lijkt er echter op dat dit, aangezien de geluidsgolven die voortkomen uit normale spraak pas in elektrische stroom worden omgezet zodra zij het gehoorapparaat bereiken, kan worden beschouwd als ko'aĥ sheni ("secundaire kracht"), een vorm van grama, zoals uitgelegd in San. 77b en Ĥullin 16a. Grama is onder dringende omstandigheden toegestaan, zoals uitgelegd in Shabbat 120a, SA 334:20, en Rema ad loc.; zie hierboven, 9:9.

[4]. Iemand die een microfoon gebruikt heeft volledig de bedoeling erin te spreken, en dit is de normale manier om een stem te versterken, dus wordt het niet als grama beschouwd. Daarentegen, als iemand eenvoudigweg normaal spreekt in een kamer met een babyfoon en zo zijn stem over de intercom projecteert, wordt dit, aangezien dit niet de normale manier van converseren is en zijn mond ver van de intercom verwijderd is, beschouwd als ko'aĥ sheni en dus grama, zoals in het geval van een gehoorapparaat (al vereist dit nadere studie; zie Harĥavot). Aangezien het geluid echter in de kamer met de ontvanger te horen is, is het een doordeweekse activiteit en kleineert het Shabbat. Het zou ook als hashma'at kol kunnen worden beschouwd (Rema 338:1; Oraĥ Mishpat §71; zie ook Rema 252:5). Daarentegen, als de intercom per ongeluk aan is gelaten, dan is dit, aangezien iemand die in die kamer spreekt hem alleen via grama gebruikt, en hij niet geïnteresseerd is in het hoorbaar maken van zijn stem, een geval van psik reisha de-lo niĥa lei in het geval van een rabbijns verbod, waarbij men in geval van nood soepel mag zijn. Onder dringende omstandigheden, zoals wanneer men ziek is, mag men soepel zijn en een intercom aan laten staan. Zie Terumat Ha–goren §79. Yalkut Yosef (deel 5, pp. 403-405) staat dit zelfs le-khatĥila toe. Men dient alleen onder dringende omstandigheden op deze versoepeling te steunen.

Bron ↗