04. Het belang van de maaltijd op de Shabbat-dag

De maaltijd overdag is belangrijker dan de maaltijd op vrijdagavond, dus het beste voedsel zou voor deze tweede maaltijd bewaard moeten worden. Wat kiddush betreft, is de vrijdagavond echter belangrijker, omdat wij de dag zo dicht mogelijk bij zijn aanvang moeten heiligen. Het is met betrekking tot het eren van Shabbat dat de dag voorrang heeft op de nacht (Pesaĥim 105b; SA 271:3).

Sommigen menen dat wie de maaltijd op vrijdagavond meer eert dan de maaltijd overdag, straf moet vrezen, omdat hij de maaltijd van de dag heeft veronachtzaamd (Rashi, Gittin 38b). Daarom maken sommigen er een punt van om op vrijdagavond geen vis te eten, om een situatie te vermijden waarin de maaltijd bij nacht belangrijker zou lijken dan de maaltijd overdag (Yam Shel Shlomo, ad loc.).

Anderen menen dat als het uitkomt dat de maaltijd op vrijdagavond beter is omdat er dan warm, vers voedsel kan worden geserveerd, dit geen enkele veronachtzaming weerspiegelt. Daarom mag men voedsel voor vrijdagavond bereiden dat warm geserveerd moet worden — zoals vis, soep of ander voedsel dat zou bederven als het de nacht zou overstaan — zelfs als dit betekent dat de maaltijd op vrijdagavond beter zal zijn dan de maaltijd overdag. Maar wanneer het gaat om voedsel dat zowel ’s nachts als overdag geserveerd kan worden, zoals wijn en vruchten, moet men ervoor zorgen voorrang te geven aan de maaltijd van de dag. Voor veel mensen is dit geen probleem, want hoewel zij op vrijdagavond warm, vers voedsel hebben, geven zij toch de voorkeur aan het voedsel dat doorgaans overdag wordt geserveerd, zoals tsjolent en koegel, waarvan de unieke smaak het gevolg is van het langdurig laten staan op de warmhoudplaat (AHS 271:9).

In de praktijk eert iemand die de voorkeur geeft aan het voedsel dat overdag wordt geserveerd, zeker de maaltijd overdag. Maar wie er niet de voorkeur aan geeft, moet er een punt van maken om overdag voedsel te serveren waar hij bijzonder veel van houdt, om te tonen dat het de belangrijkere maaltijd is. Hij hoeft de maaltijd op vrijdagavond daarvoor niet te beperken.

Sommigen zeggen dat men idealiter onmiddellijk na het maken van kiddush een maaltijd met brood zou moeten eten, en dan geen voedsel dat mezonot is of ander voedsel, omdat de voornaamste mitswa van het genieten van Shabbat wordt vervuld door het eten van een maaltijd. Als men van tevoren allerlei voedsel eet, zou men wellicht geen eetlust meer hebben voor de Shabbat-maaltijd. Niettemin is er geen verbod mee gemoeid, want het genieten van Shabbat na kiddush wordt eveneens beschouwd als het eren van de dag. Wat belangrijk is, is om de eetlust voor de tweede Shabbat-maaltijd, die met brood gevierd zal worden, niet te bederven (Darkhei Moshe 249:4; BHL ad loc. 2 s.v. “mutar;” AHS ad loc. 12-13).

Sommigen eten een lichte, zuivelmaaltijd als tweede Shabbat-maaltijd, zodat zij alert en energiek zullen zijn en de hele dag Tora kunnen leren. Zij nuttigen dan de hoofdmaaltijd met vlees tegen de avond bij se’uda shlishit (zie MT 30:10). Het lijkt erop dat ook zij de mitswa vervullen, want het cruciale is dat de belangrijke maaltijd op de Shabbat-dag gegeten wordt.

Bron ↗