05. De zes dagen van de Schepping en Shabbat

De zes weekdagen en Shabbat zijn met elkaar verbonden. Net zoals ieder mens een lichaam en een ziel heeft, zo heeft ook de week een lichaam en een ziel: de weekdagen zijn haar lichaam en Shabbat is haar ziel. Net zoals bij een evenwichtig mens lichaam en ziel harmonieus samenwerken – het lichaam ontvangt geestelijke verlichting van de ziel en biedt haar de middelen om zich uit te drukken – zo integreert ook een evenwichtige week Shabbat met de dagen van de week. Tijdens de week bereiden wij ons voor op Shabbat en geven wij concrete uitdrukking aan de ideeën achter Shabbat, terwijl wij op Shabbat de geestelijke kracht putten die ons door de week heen draagt.

Enerzijds beschouwen wij Shabbat als het weekeinde. De hele week bereiden wij ons voor op het hoogtepunt ervan – Shabbat – die op haar beurt de daden die tijdens de zes weekdagen zijn verricht verheft en met betekenis vervult. Anderzijds is Shabbat ook het anker en het begin van de volgende week. Uit Shabbat putten wij geestelijke kracht voor de komende week, zodat wij in staat zijn om, door onze activiteiten, de geestelijke waarden te verwezenlijken die wij op Shabbat in ons opnemen. Zo is het leven van een Jood geen eentonig continuüm dat afstevent op erosie en entropie. Integendeel, het is een leven van voortdurende verheffing.

Deze twee aspecten kunnen als volgt worden verklaard: vanuit het perspectief van de wereld ging de schepping van de zes weekdagen aan Shabbat vooraf, terwijl vanuit het perspectief van de mens, geschapen op de zesde dag, Shabbat aan de daaropvolgende zes dagen voorafging (zie Shabbat 69b).

De Wijzen bieden nog een ander perspectief op de verhouding tussen Shabbat en de weekdagen: Shabbat bevindt zich in het midden van de week, met drie dagen ervoor en drie dagen erna. Op woensdag, donderdag en vrijdag bereiden wij ons voor op de komende Shabbat, en op zondag, maandag en dinsdag is de invloed van de afgelopen Shabbat nog voelbaar (Pesaĥim 106a; zie hieronder 2:10-11; 8:7).

Aangezien Shabbat verbonden is met de zes weekdagen, is het duidelijk dat hoe groter iemands daden tijdens de week zijn, hoe groter de hoogten zijn die hij op Shabbat zal bereiken. Evenzo geldt: hoe groter de hoogten die hij op Shabbat bereikt, hoe meer hij in staat zal zijn de daaropvolgende week met heiligheid en betekenis te vervullen.

Maharal legt uit dat het idee van Shabbat wordt aangeduid in het aantal dagen van de week. Alles wat stoffelijk is heeft zes zijden: boven, onder, voor, achter, rechts en links. Het getal zeven brengt de innerlijke essentie tot uitdrukking. Evenzo werd de stoffelijke wereld in zes dagen geschapen, en op de zevende dag werd Shabbat, de heilige essentie van de wereld, geschapen (Tiferet Yisrael hfst. 40).

Bron ↗