18. Walnoten, amandelen en pinda's kraken

Men mag op Shabbat noten kraken, ook al houdt dit in dat voedsel uit zijn omhulsel wordt verwijderd. Dit wordt niet beschouwd als Dash omdat Dash een melacha is die commercieel op het veld of in de fabriek aan het einde van het oogstproces wordt gedaan. Voorbeelden hiervan zijn het verwijderen van graankorrels uit halmen om ze te verkopen of naar een molen te brengen, of het verwijderen van erwten en bonen uit hun peulen om ze aan de massa te verkopen. Daarentegen is Dash niet van toepassing op een vrucht die normaal gesproken vóór het eten uit zijn buitenste laag wordt gehaald. Aangezien noten normaal gesproken vlak voor het eten worden gekraakt, wordt dit niet beschouwd als Dash.

Evenzo mag men op Shabbat pinda's doppen en hun dunne, papierachtige velletje eraf schuiven. Hoewel tegenwoordig de overgrote meerderheid van de noten in de fabriek wordt gedopt, wordt het kraken ervan om ze te eten niettemin nog steeds niet beschouwd als Dash, aangezien noten ook in hun dop worden verkocht.

Amandelen hebben een groene buitenste bolster en een interne harde schil. Over het algemeen worden amandelen verkocht met de buitenste bolster al verwijderd en de harde schil nog intact. Men mag de harde schil verwijderen om de amandelen te eten. Maar als de groene bolsters op de amandelen zijn achtergebleven, mag men ze niet verwijderen vanwege Dash (Rema 319:6; MB ad loc. 24). Daarentegen mag men de bolster van één amandel verwijderen en hem opeten, en vervolgens de bolster van een andere verwijderen en hem opeten. Aangezien men slechts één amandel tegelijk dopt en eet, is dit niet de normale, commerciële manier waarop Dash wordt uitgevoerd, maar veeleer derekh akhila (Kalkelet Shabbat).[22]

[21]. Volgens Rif, Rambam, Rosh en Ramban verwijst de in Beitza 13b verleende toestemming om tarwehalmen handmatig met een shinui af te wrijven naar Shabbat, terwijl men dit op Yom Tov zelfs zonder een shinui mag doen. Volgens Rashi en Tosafot verwijst de toestemming om de halmen met de hand met een shinui af te wrijven naar Yom Tov, terwijl men op Shabbat zelfs met een shinui een rabbijns verbod zou overtreden. De halacha is in overeenstemming met degenen die mild zijn, aangezien dit de mening is van de meeste poskim. Bovendien is dit een geval van twijfel over een rabbijnse mitswa, waarbij wij in het algemeen mild zijn. Dit is ook de uitspraak van SA 319:6. Zie Rema 510:1.[22]. Shevet Ha-Levi 1:81 is streng wat betreft het doppen van meerdere amandelen. Menuĥat Ahava 2:6:3 oordeelt soortgelijk wat betreft amandelen en pinda's. SSK hfdst. 3 n. 104 is mild wat betreft het doppen van meerdere amandelen om ze te eten, en meent dat aangezien ze over het algemeen met de harde schillen worden verkocht, het verwijderen van die schillen niet derekh melakha is maar derekh akhila. Az Nidberu 12:7 oordeelt soortgelijk wat betreft pinda's. Aangezien dit een geval van twijfel over een rabbijnse wet is (omdat het pellen met de hand en niet met een werktuig wordt gedaan), volgt de halacha degenen die mild zijn, evenals het gebruik hier. Men mag ook het dunne, roodbruine velletje van een pinda verwijderen. Dit is de benadering van Or Le-Tziyon 2:31:7 en Yalkut Yosef 319:59. Iemand die in overeenstemming met alle meningen wil handelen, dient de amandelen en pinda's één voor één te doppen en op te eten. Dit komt doordat er volgens Tzemaĥ Tzedek en Kalkelet Shabbat, wanneer het op deze manier wordt gedaan, helemaal geen verbod van Dash is. Zie Menuĥat Ahava, n. 16. In elke situatie waarin men twijfelt of het verwijderen van een schil een probleem van Dash oproept, verdient het de voorkeur het probleem te vermijden door de eenheden voedsel één voor één te doppen en op te eten. Evenzo is er, wanneer men met een shinui dopt, zoals met de vingertoppen, geen verbod van Dash.

Bron ↗