07. Het verbod om op vrijdag een grote maaltijd te eten

Op vrijdag hoort men zich voor te bereiden op Shabbat. De Wijzen verboden het om op vrijdag aan te schuiven voor een ongewoon grote maaltijd, omdat men daardoor zijn eetlust voor de vrijdagavondmaaltijd zou bederven (SA 249:2). Het zou ook oneerbiedig zijn tegenover Shabbat, omdat het de indruk zou wekken dat de Shabbat-maaltijden en de doordeweekse maaltijden niet van elkaar verschillen (Pri Megadim ad loc.). Bovendien is het mogelijk dat het bereiden van een grote maaltijd de noodzakelijke Shabbat-voorbereidingen in de weg zou staan (MA ad loc., met een citaat van Rabbeinu Ĥananel). Zelfs een se'udat mitswa (een ceremoniële feestelijke maaltijd verbonden aan een mitswa) zoals een siyum masekhet (een viering bij het voltooien van een onderdeel van Tora-studie) mag niet voor vrijdag gepland worden. Vóór het middaguur mag men echter een gewone maaltijd houden om een siyum te vieren.

De Talmoed vertelt over een familie die in Jeruzalem woonde en op vrijdagen uitgebreide maaltijden organiseerde. Vanwege deze zonde raakten zij eerst verarmd en stierven daarna uit (Gittin 38b).

Wanneer er een se'udat mitswa is die op een specifiek tijdstip moet plaatsvinden, zoals een brit op de achtste dag of een pidyon ha-ben (de vrijkoping van de eerstgeborene) op de dertigste dag, mag deze op vrijdag gehouden worden. Aangezien de Tora hiervoor een tijd vaststelt, is het een mitswa om een grote maaltijd op te dienen, en dit doet geen afbreuk aan de eer van Shabbat. Niettemin is het juist om deze vieringen vóór het middaguur te houden, zowel om de Shabbat-voorbereidingen niet te verstoren als om de eetlust van mensen voor de vrijdagavondmaaltijd niet te bederven (SA 249:3; MB ad loc. 13 en 695:10; BHL s.v. "mutar").[3]

Het is specifiek het eten van een grote maaltijd dat de Wijzen verbieden, maar technisch gezien mag men op vrijdag op elk moment een gewone maaltijd eten. Niettemin raden de Wijzen aan om in de drie uur vóór Shabbat geen maaltijd met brood te eten, zodat men bij het aanbreken van Shabbat honger heeft. Men mag vóór het begin van Shabbat een snack van cake of fruit nuttigen, zolang dit zijn eetlust niet vermindert.

Er waren vrome individuen die zeer hoge eisen aan zichzelf stelden en op vrijdag helemaal niet aten; zij meenden dat zij hun eetlust voor de Shabbat-maaltijd zouden verminderen als zij zouden eten. Wie het echter moeilijk vindt om te vasten, moet dit niet doen, want wij horen Shabbat niet in lijden in te gaan (SA 249:2-3; MB ad loc. 18). In elk geval dient ieder zijn maaltijden op vrijdag zo te plannen dat hij Shabbat met honger begint en van de vrijdagavondmaaltijd zal genieten.

[3]. Volgens MA 249:3 mag een man op vrijdag Kiddushin (de verloving, de eerste fase van een Joodse huwelijksceremonie) verrichten, om te verzekeren dat niemand hem voor is. Volgens deze opvatting mag men op vrijdag ook nisu'in (de tweede fase van een Joodse huwelijksceremonie) verrichten, om de vervulling van de mitswa om vruchtbaar te zijn en zich te vermenigvuldigen te bespoedigen. Volgens deze benadering mag men op vrijdag een bruiloft houden met zowel Kiddushin als nisu'in. Tot de autoriteiten die het hiermee eens zijn, behoren de Vilna Gaon en Ben Ish Ĥai (Jaar 2, Lekh Lekha 21). Velen zijn het hier echter niet mee eens en houden vol dat men op vrijdag geen bruiloftsmaal mag houden tenzij het onmogelijk is om het op een andere dag te houden (Eliya Rabba, Even Ha-ozer, en AHS). Tegenwoordig, nu de huwelijksdatum ruim van tevoren wordt vastgesteld en het paar het tijdstip kan kiezen, is het duidelijk dat een bruiloft en het bijbehorende maal niet voor vrijdag gepland zouden moeten worden. Dit is ook de opvatting die in Ĥazon Ovadia, pp. 32-34, wordt vermeld. Volgens MB staat de wet een bruiloft op vrijdag toe, maar verdient het de voorkeur om indien mogelijk een andere dag te kiezen. Opgemerkt dient te worden dat deze bespreking niet relevant is voor het eerdere, breed aanvaarde gebruik, vooral onder de armen, om een bruiloft op vrijdagmiddag te houden zodat het bruiloftsmaal tevens als de vrijdagavondmaaltijd wordt opgediend, waardoor de kosten worden verlaagd.

Bron ↗