04. Muktzeh Maĥmat Ĥesron Kis

Waardevolle voorwerpen die geen nut hebben op Shabbat en die mensen er altijd voor waken te verplaatsen behalve voor het specifieke doel waarvoor ze zijn ontworpen (om te waarborgen dat de voorwerpen niet beschadigd of verloren raken) zijn muktzeh maĥmat ĥesron kis. Zo zijn bijvoorbeeld messen die ontworpen zijn voor rituele slacht of voor leerbewerking muktzeh. Zelfs als men er zijn voedsel mee wil snijden, mag hij ze niet oppakken (Shabbat 123b, 157a; SA 308:1).

Tot deze categorie van muktzeh behoren: muziekinstrumenten, smartphones, radio's, bandrecorders, dure of breekbare muziekspelers, camera's en mixers. Deze mogen niet worden gebruikt, zelfs niet voor een toegestaan doel, bijvoorbeeld als presse-papier. Evenzo mag men zich niet hullen in een duur stuk stof dat opzij is gelegd om te naaien. Daarentegen is een waardevol of breekbaar voorwerp dat op Shabbat regelmatig wordt gebruikt, zoals een gouden horloge, een bril of een vergrootglas om te lezen, niet muktzeh.

Andere voorbeelden van muktzeh maĥmat ĥesron kis zijn papiergeld, belangrijke zakelijke documenten, identiteitskaarten, creditcards, postzegels, buskaartjes, perkament dat door een schrijver gebruikt moet worden, en briefpapier dat voor geen ander doel wordt gebruikt (SSK 20:20).

Wandklokken en waardevolle schilderijen, die mensen ervoor waken te verplaatsen om mogelijke schade te voorkomen, behoren tot deze categorie van muktzeh (MB 308:168). Ook behoren hiertoe grote vrijstaande kasten die mensen ervoor waken zonder goede reden te verplaatsen, uit vrees dat ze uit elkaar zullen vallen (MB 308:8). Het verbod is hier beperkt tot het verplaatsen van de hele kast; men mag de deuren en laden openen, aangezien die bedoeld zijn om regelmatig te worden gebruikt.

Kopjes, borden en kleding die bedoeld zijn om te worden verkocht, zijn muktzeh maĥmat ĥesron kis, aangezien verkopers er gewoonlijk op staan dat niemand ze gebruikt. Als een verkoper hier niet op staat, zijn zijn waren niet muktzeh. Mensen die voedsel verkopen staan er over het algemeen niet op dat niemand van hun koopwaar eet, en daarom is het voedsel in winkels en magazijnen niet muktzeh (Beit Yosef en Rema 308:1; MB ad loc. 6-7; SA 310:2; MB ad loc. 4).

Bron ↗