16.23. HET BEREKENEN VAN DE GROOTTE VAN EEN KEZAJIT VOOR THORA-GEBODEN

De lange ballingschap gaf aanleiding tot onzekerheid over de grootte van een kezajit. Volgens Rambam is een kezajit iets minder dan een derde van het volume van een ei; volgens Tosafot is het ongeveer het volume van een half ei. In de praktijk is het gebruikelijk om vanwege deze onzekerheid de strengere uitspraak van Tosafot te volgen. Het equivalent van een half ei werd berekend als een derde van een stuk machinale matze en als een vergelijkbaar groot stuk harde handgemaakte matze, waarvan de dikte vergelijkbaar is met die van een machinale matze.

Dit is de consensus van alle Sefardische en de meeste Asjkenazische autoriteiten. Een van de meest prominente Asjkenazische Acharoniem, R. Jechezkel Landau (bekend onder de naam van zijn belangrijkste werk, Noda Bi-Jehoeda), kwam echter op basis van zijn eigen berekeningen tot de conclusie dat onze eieren de helft zijn van het volume van de eieren die bestonden in de tijd van de Wijzen. Hieruit volgt dat een kezajit niet de helft is van de grootte van een van onze eieren, maar de grootte van een heel hedendaags ei. R. Avraham Yeshaya Karelitz (bekend onder de naam van zijn belangrijkste werken, Chazon Isj) stemde in met de berekeningen van de Noda Bi-Jehoeda. Om aan het Thora-gebod te voldoen met de "Chazon Isj sjioer", moet men dus een eieromvang aan matze eten. Hoewel de halacha gewoonlijk de standaard sjioer volgt en de sjioer van de Chazon Isj niet in overweging neemt, is het bij het Thora-gebod van het eten van matze juist om le-chatchila aan alle meningen te voldoen. Idealiter zou men dan een Chazon Isj kezajit aan matze moeten eten, oftewel ongeveer twee derde van een matze.

Dit is echter niet echt een grote strengheid, aangezien het sowieso ons gebruik is om aanvankelijk twee kezajitiem te eten – één voor "ha-motzi" en een andere voor "al achilat matze" (SA 475:1). Aangezien deze twee kezajitiem één enkele Chazon Isj kezajit bevatten, vervullen we het Thora-gebod volgens alle meningen.

Iemand die het moeilijk vindt om twee derde van een stuk machinale matze te eten, mag een derde eten, omdat volgens de standaardberekening een derde van een matze een kezajit bevat. Men reciteert zelfs de zegen "al achilat matze" voordat men deze hoeveelheid eet, want de standaardmaat is zo goed gefundeerd dat het niet wordt beschouwd als het soort onzekerheid dat ertoe leidt dat de beracha wordt geannuleerd.[20]

[20]. De grootte van een kezajit is een zeer uitgebreid onderwerp en wordt uitgelegd in Peninei Halakha: Berachot 10:5-6. SA 486:1 bepaalt dat we met betrekking tot de vereiste om matze te eten, Tosafot volgen dat een kezajit de grootte is van de helft van een ei-omvang. MB 486:1 stelt dat men voor Thora-geboden streng moet zijn en Tosafot moet volgen, maar voor rabbinale mitswot, zoals eiroevin, men de milde mening van Rambam mag volgen. Wat betreft de mening van Noda Bi-Yehuda: MB stelt dat men voor Thora-geboden streng moet zijn en hem moet volgen. Sefardiem tonen geen bezorgdheid over de afmetingen van Noda Bi-Yehuda, aangezien de traditie over de halachische maten ononderbroken werd doorgegeven in de regio's nabij Eretz Yisrael. In ieder geval vervult iemand die twee derde van een machinale matze eet zijn verplichting volgens zelfs de meest strenge meningen (het gewicht van een machinale matze is ongeveer 33 gram).