01. De Mitswa van het Eten van Matze

Het is een gebod uit de Thora om Matze te eten op de avond van de 15e van de maand Nisan, zoals er staat: "In de avond zult u Matzot eten" (Sjemot 12:18). Hoewel de Thora ook zegt: "zeven dagen lang zult u Matzot eten" (ibid. 12:15), hebben de Wijzen op basis van de regels voor de interpretatie van de Thora afgeleid dat de Thora niet bedoelt ons te bevelen om alle zeven dagen Matzot te eten. Integendeel, de bedoeling is dat Matze het basisvoedsel is dat we op Pesach eten in plaats van brood. Iemand die echter wil leven van fruit, groenten, vlees en zuivelproducten, mag dat doen.

De eenvoudige betekenis hiervan is dat iemand die alle zeven dagen van Pesach Matzot eet, daarmee geen mitswa vervult. Dit is wat de Wijzen bedoelden toen zij zeiden (Pesachim 120a) dat het eten van Matze gedurende de zeven dagen "optioneel" ("resjoet") is. Toch hebben veel vooraanstaande halachische autoriteiten geschreven dat hoewel het eten van Matze alleen bij de Seder verplicht is, en dat is ook de reden waarom de Wijzen de speciale zegening over het eten van Matze alleen bij de Seder hebben ingesteld, iemand die op de andere dagen van Pesach Matze eet, nog steeds een mitswa vervult, ook al is het niet verplicht. In deze visie verwezen de Wijzen naar het eten van Matze op de overige dagen van Pesach als een "resjoet" alleen bij wijze van contrast met de verplichting om Matze te eten op de avond van de 15e. Volgens deze visie behoudt het vers "zeven dagen lang zult u Matzot eten" zijn eenvoudige betekenis. Dit is hoe Ibn Ezra en Chizkoeni het vers uitlegden, dit wordt gesuggereerd door een uitspraak van de Rosh, en dit was de praktijk van de Vilna Gaon. Echter, zelfs zij hielden vol dat de mitswa bestaat uit het eten van een Kezajit (de grootte van een olijf) aan Matze bij elke maaltijd, en dat het eten van meer niet bijdraagt aan de mitswa. [1]

De meeste Risjonim en Acharoniem noemen geen mitswa die verbonden is met het eten van Matze gedurende de zeven dagen van Pesach, wat suggereert dat er feitelijk geen mitswa is. Veel Risjonim en Acharoniem noemen echter wel degelijk zo'n mitswa, waaronder: Ibn Ezra op Sjemot 23:15, Chizkoeni op Sjemot 12:15, en Responsa Rosh 3:23, waarbij hij de Ge’oniem citeert dat men geen tefillin draagt op Chol Ha-mo'ed Pesach, omdat er al een "teken" is op Pesach, namelijk het eten van Matze. Zo stelt MB 475:45 in de naam van de Gra (Ma’aseh Rav §185).

Voetnoot: [1]. Pesachim 120a legt dit uit op basis van één van de regels voor het interpreteren van de Thora, namelijk dat elk item dat uit een klasse van items wordt gelicht, de klasse niet heeft verlaten om alleen over zichzelf een nieuw idee te onderwijzen, maar om de nieuwe leer op de gehele klasse toe te passen. In dit geval is de "klasse": "u zult zeven dagen lang Matze eten." De Thora zegt echter verderop: "zes dagen lang zult u Matze eten, en de zevende dag zal een feestdag zijn voor de Heer, uw God" (Devarim 16:8). Duidelijk is dat de "zevende dag" werd uitgesloten van de algemene klasse in die zin dat er geen mitswa is om op die dag Matze te eten. Dit onderwijst op zijn beurt over de gehele klasse – alle zeven dagen – dat er geen mitswa is om Matze te eten. Alleen op de avond van de 15e, de Sederavond, is er zo'n mitswa, want we werden speciaal bevolen: "In de avond zult u Matzot eten."