13. Absorptie door Pekelen ("Kvisja") en het Kasjeren ervan

Kelim waarin koud Chametz is geplaatst, worden gekasjerd door ze af te spoelen. Bierpullen worden bijvoorbeeld voor Pesach gekasjerd door ze af te spoelen, ook al is bier Chametz, want zolang de Chametz in een kli de temperatuur van yad soledet niet heeft bereikt, hechten de resten ervan slechts losjes aan de kli en kunnen ze worden verwijderd door afspoelen. Zeker dan worden borden en kommen waarin Chametz-koeken werden geplaatst gekasjerd door ze schoon te maken, want naast het feit dat de gebakjes niet heet zijn, zijn ze ook droog, en zonder vocht hecht smaak zich niet aan een kli. Men moet echter kruimels die op de kelim kunnen achterblijven verwijderen.

Maar als het bier gedurende 24 uur in een pul werd gelaten, vormt dit volgens velen "kvisja" (pekelen, of de absorptie van smaak door langdurig weken), en de Wijzen zeiden: "kavush ki-mevushal" (pekelen is als koken). Dat wil zeggen, pekelen geeft smaak af aan voedsel, net zoals koken dat doet, en volgens velen geeft het zelfs smaak af aan kelim (Peninei Halakha: Kasjroet 35:9). Daarom is het op Pesach verboden om kelim te gebruiken waarin bier gedurende 24 uur is gelaten.

Kelim die smaak hebben geabsorbeerd via kvisja kunnen worden gekasjerd door middel van hagala in kokend water, want als hagala effectief is op kelim die voor koken worden gebruikt, werkt het zeker op kelim die voor pekelen worden gebruikt. Bovendien, aangezien kvisja een mildere vorm van absorptie is, kan men dergelijke kelim kasjeren door ze gedurende drie perioden van 24 uur in water te weken – dat wil zeggen, door de kli gedurende 24 uur in water te weken, het water te vervangen, deze nog eens 24 uur te weken, het water opnieuw te vervangen, en deze nog eens 24 uur te weken. Natuurlijk is het over het algemeen sneller en gemakkelijker om deze kelim te kasjeren door middel van hagala in kokend water, maar kelim die door kokend water beschadigd kunnen raken, kunnen op deze manier worden gekasjerd.

Een alcoholische drank zoals whisky heeft volgens sommige Poskim het effect van kvisja en geeft de smaak van de whisky binnen 18 minuten af aan de kli. Dus als men deze kli op Pesach wil gebruiken, moet men deze eerst kasjeren door middel van hagala of door deze gedurende drie perioden van 24 uur in water te weken. [13]

Voetnoten:

[13]. De Talmoed (Choellin 111b) stelt: "Sjmoeël zei: Gepekeld [voedsel] (kavush) is als gekookt [voedsel] (mevushal)." Sommigen leggen dit uit als dat het pekelen van voedsel in een scherpe of zoute vloeistof de absorptie van smaak veroorzaakt, net als koken, maar alleen het weken in water of een andere vloeistof die niet scherp of zout is, veroorzaakt geen absorptie zoals koken (Rasji, de Rashba, en velen leiden af dat dit de mening van de Rambam is). Maar volgens de meeste Poskim wordt weken in elke vloeistof beschouwd als koken (Rabbeinu Tam, de Tosafot, de Ra'avad, de Or Zaroea, de Rosh, Mahari Weil, de Ritva, SA YD 105:1). Sommigen zeggen dat het pekelen drie dagen moet duren om als koken te worden beschouwd (de Ra'avya, Maharam Rothenburg, de Yere’im), maar volgens de meeste Poskim moet dit slechts 24 uur duren (de Rosh, Mahari Weil, Sha’arei Dura, SA YD 105:1 en anderen). Met betrekking tot scherpe vloeistoffen zeggen sommigen dat zelfs pekelen in een scherpe vloeistof pas na 24 uur absorptie veroorzaakt (Issur Ve-hetter Ha-arokh, de Shakh, de Taz), en sommigen zeggen dat het absorptie begint te veroorzaken in de tijd die nodig zou zijn om het aan de kook te brengen ("shi’ur hartacha"; SA YD 105:1, de MA, Binat Adam en anderen). De Acharoniem zijn onzeker hoe lang de "shi’ur hartacha" is: 10, 18 of 24 minuten.

Er is een geschil onder de Poskim over de mate waarin kelim smaak absorberen via kvisja. Sommigen houden vol dat kelim smaak absorberen door kvisja, net als door koken (Issur Ve-hetter Ha-arokh, de Shakh en Pri Megadim). Anderen houden vol dat kvisja ervoor zorgt dat kelim alleen in hun buitenste laag smaak absorberen (de Taz). Weer anderen houden vol dat alleen houten en aarden kelim smaak absorberen door kvisja, maar metalen kelim niet (Kereti U-feleti, Erekh Ha-shulchan). Hierboven heb ik de strikte opvatting overgenomen, omdat dit de geaccepteerde uitspraak is, en het dus gepast is om deze in de praktijk le-khat-chila te accepteren. Als technische wet volgt de halacha echter de coulante opvatting met betrekking tot glazen en metalen kelim.

Hoewel een aarden kli die Chametz heeft geabsorbeerd tijdens het kookproces niet kan worden gekasjerd door middel van hagala, kan zo'n kli, als deze smaak heeft geabsorbeerd via kvisja, worden gekasjerd door middel van hagala of door deze gedurende drie dagen te weken, zoals uitgelegd in SA 451:21.