10. Vierentwintig Uur Wachten vóór Hagala

Het is gebruikelijk om geen hagala uit te voeren op een kli totdat er 24 uur zijn verstreken sinds de laatste keer dat deze met verboden voedsel is gebruikt (d.w.z. totdat deze niet langer "ben yomo" is), omdat gedurende 24 uur de smaak die in en aan de kli is geabsorbeerd smaakvol blijft. Als het kokende water dat voor hagala wordt gebruikt niet zestig keer groter is dan het volume van de wanden van de kli, kan het hagala-water de verboden smaak absorberen en ervoor zorgen dat deze opnieuw in de wanden wordt geabsorbeerd en opnieuw aan de zijkanten blijft kleven, waardoor de hagala onwerkzaam wordt. Maar na 24 uur wordt de smaak die in en aan de kli is geabsorbeerd bedorven, en dan kan de kli worden gekasjerd, zelfs als het water niet zestig keer het volume ervan is, omdat de kli een bedorven smaak afgeeft aan het water, en zo’n smaak de kli niet verboden zal maken, zelfs niet als deze opnieuw wordt geabsorbeerd. Want een kli wordt alleen verboden gemaakt als de smaak die deze aanvankelijk absorbeert goed is, in welk geval deze verboden blijft zelfs wanneer de geabsorbeerde smaak bedorven is geraakt. Echter, als de smaak op het moment van absorptie en hechting aan de kli bedorven was, is de kli niet verboden.

Een andere reden voor dit uitstel van 24 uur is onze bezorgdheid dat vlees- en zuivel-kelim hagala zullen ondergaan in hetzelfde water, goede vlees- en melksmaak zullen afgeven aan het hagala-water, en als het hagala-water niet zestig keer het volume van het vlees of de zuivel is, de smaken niet batel be-shishim zullen zijn. In plaats daarvan zullen deze smaken zich vermengen en vervolgens al het hagala-water, evenals alle kelim die er hagala in ondergaan, verboden maken, aangezien ze de smaak van basar be-chalav (het verboden mengsel van melk en vlees) zullen hebben geabsorbeerd. Echter, zodra er 24 uur zijn verstreken, is de smaak van melk en van vlees die door de kelim wordt afgegeven bedorven en zal deze het hagala-water en de kelim die er hagala in ondergingen niet verboden maken, aangezien noten ta’am li-fgam (het afgeven van een bedorven smaak) is toegestaan (SA 452:2; MB ad loc.).

De algemene praktijk bij openbare hagala-stations is om niet te vertrouwen op het vermoeden dat iedereen 24 uur heeft gewacht voordat hij hagala uitvoert. Om problemen te voorkomen, wordt vloeibare zeep aan het hagala-water toegevoegd, waardoor elke smaak die door de kelim wordt afgegeven onmiddellijk bedorven wordt, dus zelfs als deze opnieuw in de kelim wordt geabsorbeerd, maakt deze de kelim niet verboden, aangezien deze bedorven is.

Technisch gezien is het mogelijk om hagala uit te voeren op metalen en glazen kelim die met zeep zijn schoongemaakt zonder 24 uur te wachten, aangezien ze geen smaak afgeven. Echter, le-khathila is het gebruik om 24 uur te wachten of vloeibare zeep toe te voegen in het geval van glazen en metalen kelim, net als in het geval van houten kelim. [9]

Voetnoten:

[9]. Volgens Rasji, Sefer Ha-eshkol, de Yere’im, de Ramban en anderen geven de kelim, gedurende de hele tijd dat zij in het kokend hete hagala-water zijn, smaak af en absorberen zij niet uit het hagala-water. Bijgevolg is er geen grond voor alle hierboven genoemde zorgen. Echter, de Tosafot, de Or Zaroea, de Rosh, de Rashba, de Smak en anderen maken zich zorgen over alles wat hierboven is genoemd, en dit is het gebruik, zoals geschreven in SA en Rema 453:1-2 en in MB 1 ad loc. Dus wie hagala wil uitvoeren, moet ervoor zorgen dat aan één van de twee voorwaarden is voldaan: 1) De kelim zijn gedurende 24 uur niet gebruikt, zodat de smaken die zij afgeven bedorven zijn (of er is vloeibare zeep, die alle smaken bederft, door het hagala-water gemengd). 2) Het hagala-water is zestig keer het volume van de wanden van de kli, zodat elke smaak die aan het water wordt afgegeven batel be-shishim is.

Volgens Issur Ve-hetter Ha-arokh worden, als de ene kli na de andere in het hagala-water wordt geplaatst, de smaken die door hen worden afgegeven één voor één batel, en voegen we niet alle kelim samen. Volgens de Rashba zijn de kelim echter chozer ve-ne’or, dus als het hagala-water niet zestig keer het volume van de wanden van alle kelim is die in het hagala-water zijn geplaatst, zijn alle bovengenoemde zorgen van toepassing. Dit is het geaccepteerde gebruik (MB ad loc. 13). Het gebruik is le-khat-chila ook om alleen hagala uit te voeren op kelim die gedurende 24 uur niet zijn gebruikt, uit vrees dat het hagala-water minder dan zestig keer het volume van de wanden van de kelim heeft (MB ad loc. 20).

Al deze principes waren ook van toepassing op metalen kelim die niet met zeep werden schoongemaakt, zoals de standaardpraktijk was tot de moderne tijd. Tegenwoordig echter, nu we deze kelim met zeep schoonmaken en er geen bezorgdheid meer is dat er een laag voedselresten op achterblijft, bestaat er geen bezorgdheid dat ze smaak zullen afgeven aan het hagala-water. Alleen in het geval van houten en aarden kelim bestaat de vrees dat ze smaak zullen afgeven (Peninei Halakha: Kasjroet 32:4-8). Niettemin is de geaccepteerde uitspraak om 24 uur te wachten, in overeenstemming met het aloude gebruik, of om zeep in het hagala-water te doen, zoals noodzakelijk is voor houten en aarden kelim en voor glazen en metalen kelim die niet goed zijn schoongemaakt.

Sommigen houden vol dat hagala alleen in water kan worden uitgevoerd, omdat andere vloeistoffen de afgifte van smaak niet adequaat bewerkstelligen (de Ramban, de Ritva, de Me’iri). Anderen houden vol dat hagala ook in andere vloeistoffen kan worden uitgevoerd (de Rashba). Rema 452:5 oordeelt dat hagala le-khat-chila in water moet worden gedaan, en be-di’avad in andere vloeistoffen kan worden gedaan. Op basis hiervan schreven verschillende Acharoniem dat er le-khat-chila geen as door het hagala-water gemengd zou moeten worden (MB, Pri Chadash, Chok Yaakov). Niettemin is de geaccepteerde uitspraak tegenwoordig om vloeibare zeep door het hagala-water te mengen. Blijkbaar is er geen bezorgdheid, aangezien de vloeibare zeep de consistentie van het water niet verandert (zo stelt Sidoer Pesach Ke-hilchato 7:76).

Met betrekking tot de vraag of men op Pesach hagala mag uitvoeren: zoals we hierboven hebben geleerd (7:5), is het volgens de meerderheid van de Risjonim en SA, die volhouden dat zelfs op Pesach iets dat een bedorven smaak afgeeft het mengsel niet verboden maakt, toegestaan om hagala uit te voeren zolang de kelim gedurende 24 uur niet zijn gebruikt, want dan is de smaak die in en aan de kli is geabsorbeerd bedorven. Volgens de Rema, die bezorgd is over de opvatting dat iets dat een bedorven smaak afgeeft een mengsel op Pesach verboden maakt, mag men op Pesach geen hagala uitvoeren. Alleen liboen, wat de smaak in en aan de kli verbrandt, mag worden gedaan om kelim op Pesach te kasjeren. Men mag echter op Pesach hagala uitvoeren op schone metalen en glazen kelim, aangezien deze geen Chametz-smaak afgeven aan het hagala-water. (Zie Peninei Halakha: Kasjroet 32:6-7.)