15.02. De mitswa om het verhaal van de Exodus te vertellen op de Sederavond

De Thora gebiedt ons om het verhaal van de Exodus uit Egypte te vertellen op de eigenste nacht dat wij Egypte verlieten voor de vrijheid. Eigenlijk zijn wij geboden om de Exodus elke dag van het jaar te herinneren, zoals er staat: “Zodat u de dag dat u uit Egypte vertrok alle dagen van uw leven herinnert” (Devarim 16:3). Ben Zoma leidt uit een schijnbare overbodigheid in dit vers (“kol jemei” in plaats van “jemei”) af dat we de Exodus niet alleen elke dag moeten aanroepen, maar zelfs elke nacht (Berachot 12b). Om de verplichting te vervullen om de Exodus elke dag en nacht aan te roepen, reciteren we de derde paragraaf van het Sjema elke ochtend en avond, aangezien deze paragraaf stelt: “Ik ben de Heer uw God Die u uit Egypte heeft geleid om uw God te zijn: Ik ben de Heer uw God” (Bamidbar 15:41).

Toch zijn er verschillende belangrijke verschillen tussen de dagelijkse mitswa en de mitswa op de Sederavond.

• A) Om de dagelijkse mitswa te vervullen, is het voldoende om de Exodus te vermelden, terwijl de mitswa op de Sederavond is om de gebeurtenissen van de Exodus uit Egypte uitvoerig te vertellen.
• B) De mitswa van de Sederavond is om het verhaal aan de kinderen te vertellen.
• C) Op de Sederavond is de mitswa om het verhaal te vertellen terwijl de matze en maror voor ons uitgestald staan.
• D) Op de Sederavond vertellen we het verhaal door middel van vragen en antwoorden.
• E) Vrouwen zijn vrijgesteld van de dagelijkse mitswa om de Exodus te herdenken, maar zijn verplicht om het verhaal van de Exodus uit Egypte te vertellen op de Sederavond.[1]

De Exodus uit Egypte is de basis van het Joodse geloof, want het was de eerste keer dat Gods voorzienigheid aan een hele natie werd geopenbaard in de wereld met grote tekenen en wonderen. Met de Exodus werd het duidelijk dat God Israël had gekozen om Zijn natie te zijn en om Zijn woord in de wereld te openbaren. Om deze reden herdenkt elke Sjabbat en Jom Tov de Exodus uit Egypte, vooral in gebeden en kiddoesj. Krachtens de unieke mitswa om het verhaal van de Exodus diepgaand te vertellen op de Sederavond, wordt ons geloof steviger gevestigd en wordt er extra betekenis gegeven aan alle korte herinneringen aan de Exodus gedurende het jaar.

[1] SA 472:14. De poskim verschillen van mening of vrouwen verplicht zijn in de mitswa van het vertellen van het verhaal op een Thora-niveau of een rabbinaal niveau. Sefer Ha-chinoech §21 leidt uit het feit dat vrouwen verplicht zijn in matze en het Pesach-offer op het Thora-niveau af dat zij door de Thora verplicht zijn om het verhaal van de Exodus te vertellen, wat vermeld werd naast de matze, maror en het Pesach-offer. Andere poskim handhaven dat, aangezien de mitswa van het vertellen van het verhaal een tijdgebonden positieve mitswa is, vrouwen vrijgesteld zijn volgens de Thora, maar dat de Wijzen hen verplichtten in de mitswot van de Sederavond, aangezien vrouwen ook de wonderen van de Exodus hebben ervaren. Dit is de visie die wordt geïmpliceerd door Tosafot op Pesachim 108b.